Jump to content

Καλώς ήλθατε στο ComicStreet

Γίνετε μέλη της κοινότητας. Η εγγραφή είναι γρήγορη και εύκολη.

Search the Community

Showing results for tags 'WATCHMEN'.

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • ΥΠΟΔΟΧΗ
    • Κανόνες
    • Νέα / Ανακοινώσεις
    • Απορίες / Βοήθεια
    • Γενική Συζήτηση
  • ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ / ΑΡΘΡΑ
    • ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
    • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
  • ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • ΞΕΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • WEBCOMICS
  • ΚΟΜΙΚΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ
    • Κινηματογράφος/TV και Κόμικς
    • Animation
    • Βιβλία
  • ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
    • Καταστήματα
    • Πηγές - Ενημέρωση

Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


About Me

Found 7 results

  1. Στο αρχικό, πρωτόλειο, υπέροχο, άξια πολυβραβευμένο και δοξασμένο Watchmen, ο Ozymandias είχε καταστρώσει ένα σχέδιο για να σώσει τον κόσμο από την ολοκληρωτική καταστροφή. Σχέδιο το οποίο απέτυχε οικτρά. Ανάμεσα στα αποτελέσματα αυτού, ήταν και να εξαφανιστεί ο Doctor Manhattan, το πιο δυνατό ον στο σύμπαν. Και παρόλα τα τραγικά αποτελέσματα του αρχικού του πλάνου, ο Ozymandias θα επιμείνει. Θα σκεφτεί κάτι καινούριο. Το οποίο καινούριο όμως, χρειάζεται, για άλλη μια φορά, την παρουσία και την συμμετοχή του Doctor Manhattan. Που μπορεί να είναι ο Doctor Manhattan; Μα, στο σύμπαν της DC φυσικά. ΟΚ, ζορίστηκα να γράψω αυτή τη παρουσίαση. Ήμουν μεταξύ της ιερής αγανάκτησης για το γεγονός του ότι άγγιξαν το τέλειο, και του σεβασμού για το ότι τολμήσαν να το αγγίξουν. Για να είμαι ειλικρινής, όπως και να το δεις, είναι η απόλυτη εμπορευματοποίηση ενός έργου, του οποίου ο αρχικός δημιουργός Alan Moore, σίγουρα δεν θα ήθελε να ζήσει. Και παρόλο που δεν τον γουστάρω ιδιαίτερα, πρέπει να παραδεχθώ ότι ο Geoff Johns, ότι έκανε, το έκανε σεβαστικά. Πέρα από του ότι πρέπει να του αναγνωριστεί το θάρρος/θράσος να αναλάβει κάτι που θα ήταν σίγουρος, από την αρχή, ότι θα τα "άκουγε" στο τέλος, έκανε decent δουλειά. Το κακό είναι ό τρόπος γραφής του είναι τελείως διαφορετικός από αυτόν του Moore, με αυτό να συνεπάγεται ότι, στην προσπάθεια του να πλησιάσει υφολογικά το πρωτότυπο, ο λόγος του, κατά διαστήματα, βγαίνει ξύλινος και αφύσικος. Σαν συνολική πλοκή, υπάρχουν θετικά και αρνητικά στοιχεία που μπορεί να βρει κανείς. Και ναι, όσο δύσκολο και να ακούγεται, το macguffin που χρησιμοποιήθηκε για να ενώσει τις 2 ιστορίες και τα 2 σύμπαντα, είναι πιστευτό. Και ακόμα παραπέρα, λειτουργεί. Το κακό είναι ότι, τα επιμέρους στοιχεία, αυτά που χρησιμοποιήθηκαν δηλαδή για να αποκτήσει "πόδια" η ιστορία, φαίνονται βεβιασμένα επιλεγμένα και τοποθετημένα. Ένας νέος Rorsarch, γιατί, παρόλο που έχει πεθάνει, δεν γίνεται να μην έχουμε ένα Rorsarch. Δύο νέοι χαρακτήρες οι οποίοι δεν προσφέρουν και τίποτα σημαντικό στην εξέλιξη της πλοκής, εκτός ίσως από το τέλος. Ένας σκασμός από heroes και villains του σύμπαντος της DC, πάλι σε ρόλο NPC πάρα κάτι πιο σημαντικού. Και βεβαίως, ο Batman και ο Superman, σε βασικούς και σημαντικούς ρόλους, αλλά αυστηρά προκαθορισμένους, ο πρώτος στο πρώτο μισό και ο δεύτερος στο δεύτερο. Και εδώ είναι που αποκαλύπτεται το μεγαλύτερο, σεναριακά, πρόβλημα του Doomsday Clock. Ότι κάνει μπαμ, από μακριά, ότι φτιάχτηκε, πολύ προσεκτικά και σχεδόν αποκλειστικά, με στόχο να καλύψει και ευχαριστήσει, όλους εμάς που έχουμε λατρέψει το αρχικό Watchmen. Και ενώ είναι άρτιο, είναι καλοφτιαγμένο, τα υλικά είναι νόστιμα, έλειψε, σε εμένα τουλάχιστον, η ψυχή. Αυτό το κάτι δηλαδή, η μία ατάκα, το ένα αστείο, ο αναπάντεχος διάλογος, που βγαίνει από τον συγγραφέα επειδή το γουστάρει και όχι γιατί πέρασε από δεκατρείς editors και εικοσιδύο focus groups. Γιατί, εν τέλει, και όσο πιο αντικειμενικά μπορώ, αυτό το Doomsday Clock. Μια αρκετά καλή δουλειά, η οποία στην αναπόφευκτη σύγκριση, κρίνεται και βρίσκεται ελλιποβαρής. Για το σχέδιο δεν θα γράψω πολλά. Gary Frank θεέ, μας πήρες τα μυαλά και πάλι. Αν κάποιος έπρεπε να διαδεχθεί τον Dave Gibbons, αυτός έπρεπε σίγουρα να είναι Άγγλος, να είναι χεράς, να γεμίζει με λεπτομέρεια όλα του τα καρέ και να έχει αυτό το ελαφρά παλιομοδίτικό στοιχείο στο σχέδιο του. Δεν υπήρχε καλύτερη δυνατή επιλογή ( ίσως εγώ να έβαζα τον Chris Weston στη θέση του, αλλά για να τελειώσει 12 τεύχη θα του έπαιρνε κανα-δυο χρόνια ), και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό, άρτιο και πανέμορφο. Σε δυό trades έβγαλε η Anubis τα 12 τεύχη που κυκλοφόρησε η DC. Όπως και να το κάνουμε, η σύνδεση με το Watchmen, αλλά και το απίθανο σχέδιο του Frank, το κάνουν must για ανάγνωση. Σίγουρα είναι μια επαγγελματική δουλειά, και σίγουρα είναι προσεγμένο από όλους τους συντελεστές. Εγώ, πάντως, πάνω από 7/10 δεν του βάζω και αν επιμείνετε για κάτι παραπάνω, θα κρατήσω την αναπνοή μου!!!
  2. Με αφορμή την έναρξη της πολυαναμενόμενης σειράς του τηλεοπτικού DC (grim) universe σε απόδοση από το HBO θα εξετάσουμε γεγονότα και αλήθειες που άλλαξαν την ιστορία των κόμικς μετά από την πρώτη κυκλοφορία των Watchmen και όσα επακολούθησαν σε τεχνικό επίπεδο, δικαιώματα δημιουργών και μετέπειτα κόμικς. Δε θα μακρηγορήσουμε με την περίληψη του βιβλίου ούτε θα κάνουμε spoilers στο βαθμό που έγιναν στα πρόσφατα άρθρα “Batman! Οι άλλες νυχτερίδες” και “Joker! Τα κρυμμένα χαμόγελα”. Ιστορίες όπως το “DC universe rebirth”, “flash/batman: the button” και φυσικά το “Doomsday Clock” είναι πολύ πρόσφατες για να αναφερθούμε στα γεγονότα τους και να χαλάσουμε την έκπληξη για όσους τυχόν δε τα έχουν διαβάσει ακόμα. Πάμε να δούμε αντικειμενικές και υποκειμενικά απόψεις παρακάτω: Δικαιώματα Η DC Comics ανέφερε στους δημιουργούς της σειράς ότι ένα χρόνο έπειτα από την πρώτη κυκλοφορία της θα τους μεταβίβαζε τα δικαιώματα. Alan Moore & Dave Gibbons σύντομα κατάλαβαν ότι ο εκδοτικός οίκος ουδέποτε είχε σκοπό να κάνει τέτοια παραχώρηση. Η στάση του Moore ανά τα χρόνια θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από τη φράση “συγχωρώ αλλά δεν ξεχνώ ” αφού μετέπειτα υπήρξαν ιστορικές κυκλοφορίες όπως το V For Vendetta από το Vertigo imprint της DC αλλά κράτησε ακέραιη τη στάση του όσο αφορά τους Watchmen. Στις αμέτρητες δημόσιες εκδηλώσεις για το κόμικ τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ποτέ δε δήλωσε παρών, ενώ η DC κάποια στιγμή δήλωσε ότι θα του επέστρεφε τα δικαιώματα αν εκείνος άρχισε να εμφανίζεται στις σχετικές παρουσιάσεις. Ο Moore αρνήθηκε ενώ στη συνέχεια αποκάλυψε ότι το 2010 επίσης αρνήθηκε πρόταση παχυλής αμοιβής προκειμένου να επανέλθει στη σειρά με διάφορα prequels και sequels αυτής μαζί με το Dave Gibbons ενώ μέρος της λίστας υποσχέσεων ήταν και πάλι η επιστροφή των δικαιωμάτων των ηρώων τους σε αυτούς. Αμφότεροι απάντησαν αρνητικά και πάλι. Ο Moore σε μια κρίση αλήθειας πάντως κάποια στιγμή δεν έκρυψε το ότι ήθελε πολύ να βγει μια ιστορία σχετική με τους Minutemen, τους πρώτους υπερήρωες της ιστορίας κατά το Watchmen σύμπαν, κάτι το οποίο δε συνέβη ποτέ τελικά από τη συγκεκριμένη δημιουργική ομάδα τουλάχιστον. Στη σειρά “Before Watchmen” τελικά κυκλοφόρησε η ιστορία των Minutemen μια σειρά που ασφαλώς θα ζει πάντα στη σκιά του “δεν είναι Moore – Gibbons”. Για τους comics enthusiasts προτείνουμε πάντως το Night Owl με τη συμβολή του ιερού Andy Kubert. Στο “2” και στο “3” θα δούμε περιπτώσεις δύο άλλων τιτάνων που θεωρούμε ότι επηρεάστηκαν άμεσα, όχι τόσο στην τέχνη τους όσο στον τρόπο σκέψης και αντίδρασης τους στην προδοσία της DC… …και αν νομίζετε ότι δεν υπάρχουν χειρότερες περιπτώσεις προδοσίας δείτε εκείνη του Frank Miller από τη Marvel και την ηρωίδα Elektra που ευτελίστηκε σε αντίθεση με το Sandman που θα δούμε πιο κάτω ενώ ένα σπουδαίο graphic novel, το “Elektra Lives Again” (στα top 100 overrated comics κατά το Comicdom αλλά καθόλου δε μας νοιάζει) έχει θαφτεί στη σκόνη από τον ίδιο του το δημιουργό καθώς πάντα θα του θυμίζει ένα χτύπημα κάτω από τη μέση από τη Marvel Comics με την οποία έκτοτε δε συνεργάστηκε ποτέ ξανά μέχρι σήμερα. Neil Gaiman Ο Alan Moore κάποια στιγμή είχε αποκαλύψει παλαιότερα ότι συμβουλεύτηκε το Neil Gaiman ουκ ολίγες φορές όσο έγραφε την ιστορία των Watchmen, ειδικά όσοn αφορά θέματα αναφορών σε στοιχεία Χριστιανικά όπως αυτά της Βίβλου και το συμβολισμό της κουκουβάγιας – στο δεύτερο ειδικά σημείο είναι προφανές. Υπενθυμίζουμε ότι στη μυθολογία του Μορφέα ο Neil Gaiman είχε χρησιμοποιήσει στοιχεία από πολλές θρησκείες αλλά κυρίως από τη Χριστιανική. Σχετικά με το Gaiman και τη σχέση του με τον Alan Moore ας δούμε, σύμφωνα με τη δική μας γνώμη πάντα πως γράφτηκε μια χρυσή σελίδα στην ιστορία των κόμικς στη συνέχεια. Ο Neil Gaiman υποψιασμένος από τα δικαιώματα και το πάθημα του νεαρού Alan Moore αναλαμβάνει τη σειρά Sandman με την ευτυχή συγκυρία να είναι προστατευόμενος της λατρεμένης εκδότριας της Vertigo, Karen Berger και στη ρήτρα βάζει έναν απόλυτα σαφή όρο: Η σειρά ολοκληρώνεται σε 75 τεύχη , τον σκοτώνω και κανένας σας ποτέ σε θα τον χρησιμοποιήσει. Η συνέχεια; Κοινό και κριτικοί αποχαιρετούν τη σειρά σαν τη σημαντικότερη της δεκαετίας των 90s, τα spin off για πολλά χρόνια μετά είναι λίγα και εξαιρετικά υψηλής ποιότητας όλα , όπως το endless nights ,το αξέχαστο sandman presents: Lucifer the Morningstar option και τα… ξεχασμένα κλασσικά “The Furies” και “Love Street “, ιστορία με το John Constantine στα νιάτα του. Ο Sandman δεν κακοποιείται με φλύαρες ιστορίες σε γραμμή παραγωγής και γίνεται θρύλος. Χωρίς την εξαπάτηση του Alan Moore για παράδειγμα θα ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα. Ολόκληρη Vertigo ίσως είχε μείνει στη σφαίρα του δυνατού κι όχι του υπαρκτού , αφού ουσιαστικά η Karen Berger αποφάσισε να πάρει τα δύο βήματα που η DC δεν πήρε ποτέ , να διατηρεί εμπιστοσύνη στους δημιουργούς της δίχως να τους αποσπά τα δικαιώματα και να τολμήσει αυτό που δεν άφησαν το Moore να κάνει, να δώσουν μια πιο σκοτεινή, με ψεγάδια χροιά σε ήρωες established. “Πάρε απλά το όνομα και ξέχνα τον ήρωα της Golden age, φτιάξε ο,τι θέλεις εσύ”. (Τάδε Έφη Karen Berger στο Neil Gaiman για το Sandman). Δυστοπία και έκπληξη Η σειρά μοιραία είναι επηρεασμένη σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της από τη βαθιά αγωνία που στιγμάτισε βαθιά τη δεκαετία του 1980 στα κόμικς, τα βιβλία επιστημονικής φαντασίας και τον κινηματογράφο. Σε επίπεδο αμερικανικό, ευρωπαϊκό και εγχώριο δεν υπάρχει κάτι που να εξέπεμπε ένα άρωμα πιο έντονο από ότι αυτό . Από ένα σημείο και μετά το “κακό” ( ή αν προτιμάτε, απλά πολύ σκληρό) τέλος φαίνεται ότι θα έρθει , αλλά μέσα από αμέτρητες λεπτομέρειες (το μεγάλο όπλο των Watchmen) διατηρείται μια ισορροπία που βγάζει ταυτόχρονα ένα 50-50 για την τελική έκβαση. Το βιβλίο με τις μαρτυρίες του μάρτυρα πίστης Rosarch που σώθηκε δίνει μια σκοτεινή δικαίωση στο μεγάλο παράπονο με το οποίο αφήνει τον αναγνώστη στο τέλος η ιστορία. Πρόσφατα έκανα το συνειρμό με τους Watchmen βλέποντας μια άλλη σειρά του Hbo, το βιογραφικό Chernobyl. Όταν αναφέρθηκαν στο τέλος οι κασέτες με τις μαρτυρίες του που βγήκαν στο φως μετά το θάνατο του, ένα θάνατο που προήλθε έπειτα από την προσωπική κόλαση στην οποία φρόντισαν να τον βάλουν ανώτερα κεφάλια επειδή τόλμησε να μην αποκρύψει αλήθειες που καυτηρίασαν την πάλαι ποτέ Σοβιετική ένωση. Η δυστοπική ατμόσφαιρα λοιπόν του Moore γίνεται σκέψη στο κεφάλι μας βλέποντας μια αληθινή ιστορία που επί Ουκρανικού εδάφους έμελλε να μείνει για πάντα ως ένα από τα πιο τρομακτικά συμβάντα στην ιστορία της ανθρωπότητας αφού το προσωπικό συμφέρον και η μεγαλομανία στα όρια της σχιζοφρένειας έβαψαν με αίμα τον πλανήτη και στις δύο περιπτώσεις, τη μυθοπλασία και την πραγματικότητα. Το Watchmen στα late 80s ήταν πραγματικά ο ακρογωνιαίος λίθος της ενηλικίωσης των κόμικς. Σειρά και προσδοκίες Ζούμε ακόμα σε ρυθμούς … Τζόκερ, μια ενήλικη ιστορία που με μεγάλες παραλλαγές έγινε ταινία και σε πολλούς δεν άρεσε αυτό. Ένας παραλληλισμός στο τρέιλερ εύκολα γίνεται αφού παρακολουθούμε μια παρέλαση ιδεαλιστών με μάσκες Rosarsch, έπειτα από την αντίστοιχη με μάσκες κλόουν στην ταινία με τον Χοακίν Φοίνιξ. Η DC comics αποδίδει σιγά σιγά τη black label φιλοσοφία στην οποία έχει επενδύσει τελευταία στα κόμικς και στην οθόνη, δίνοντας στους δημιουργούς την ελευθερία που επί χρόνια της στέρησε ώστε να κινηθούν ελεύθερα χωρίς να ακολουθούν πιστά τα origins των χαρακτήρων αποδίδοντας φανταστικές ιστορίες, συχνά ακατάλληλες για ανηλίκους μέσα από μίνι σειρές με μέση, αρχή και τέλος (επιτέλους) και μακριά από το φαύλο κύκλο των μηνιαίων σειρών που ευτελίζονται από μόνες τους (Batman by Tom King, το ένα μηνιαίο τεύχος έγινε δύο τεύχη για να εξαργυρώσει η DC την επιτυχία στο έπακρο και τα δύο τεύχη έγιναν η καταστροφή). Στη σειρά λογικά θα δούμε πολλά πράγματα που δε συνέβησαν ποτέ στην κεντρική ιστορία ούτε στα Before Watchmen prequels ή στο Doomsday Clock. Πολλά καλά βιβλία και ταινίες γίνονται βασιζόμενα σε έναν απλό κανόνα. Στη μυθοπλασία υπάρχει ελευθερία και ένα based προϊόν μυθοπλασίας αλλάζει ως ένα βαθμό για καλό σκοπό . Αυτός ο επαναστατικός τρόπος σκέψης ξεκίνησε κατά μία έννοια το 1986 με το The Dark Knight Returns του Frank Miller και φυσικά με το Watchmen (σε mainstream επίπεδο πάντα). Who watches the Watchmen Πράγματα που θα θυμόμαστε: – η ανατριχιαστική παραπομπή του ρολογιού με εκείνο της ανθρωπότητας που πλησίαζε προς…μεσάνυχτα στο πλαίσιο του τρόμου του πυρηνικού πολέμου των 80s μεταξύ Σοβιετικών και ΗΠΑ. -η αποδοχή του σεξ, της βίας και του μη κοινώς αποδεκτού στα mainstream comics. Οι σκηνές σεξ της μητέρας του Rosarch, ο γυμνός Doctor Manhattan, η εξαΰλωση του Rosarch και η… πολύ σέξι Silk Spectre ήταν στοιχεία που μέχρι τότε είχαμε δει μόνο σε indie comics. – το “κακό ” τέλος που έκανε την εκδοτική ομάδα να τσακωθεί με τον Alan Moore καθώς θεωρήθηκε ότι δεν έβγαινε νόημα από το μήνυμα του Ozymandias ότι βάφοντας με αίμα εκατομμυρίων νεκρών τον πλανήτη θα έφερνε την ειρήνη και ότι οι αναγνώστες θα σοκάρονταν. Το αινιγματικό επίσης τέλος που δεν μας άφησε ποτέ να δούμε αν το βιβλίο του Rosarch θα έφθανε στη δημοσιότητα όσο και να μην αρέσει σε πολλούς είναι καταλυτικό στη θρυλοποίηση των Watchmen. – τα χρώματα που χρησιμοποίησε ο Higgins ήταν ίδια σε “καλούς” και “κακούς”, πράγμα πλήρως ασυνήθιστο για τα κόμικς τότε, αφού το καθιερωμένο μοτίβο ήθελε τα βασικά χρώματα να γεμίζουν τις φιγούρες των πρώτων και τα σύνθετα εκείνες των δεύτερων . Η τέλεια αντανάκλαση της αμφιλεγόμενης ηθικής που χαρακτήριζε την πλευρά των ηρώων όσο εκείνης των εχθρών. – η ανάδειξη των Watcmen από το περιοδικό Time ως μιας από τις 100 κορυφαίες νουβέλες της ιστορίας. Τα κόμικς δεν θα ήταν μόνο για παιδιά ποτέ ξανά πια και σε αυτό είχε μπει σφραγίδα. Ο άνθρωπος που έγινε θεός Είναι χαρακτηριστικό το ποσό τσαλακώνεται ο μύθος των υπερηρώων σε αυτή τη σειρά κόμικς. Για αυτό άλλωστε δεν ακολουθήθηκε το αρχικό σενάριο όπου οι πρωταγωνιστές θα ήταν ήρωες ορόσημα όπως ο Question (που με ορισμένες παράλληλες γεννήθηκε μέσα από τα σπλάχνα του τελικά ο Rosarch) και το δίδυμο Moore-Gibbons έπλασε νέους ήρωες. Είναι φανερό το μοτίβο στο οποίο κινήθηκαν όσο αφορά κάποιους χαρακτήρες αφαιρώντας τους τα δυνατότερα στοιχεία τους. Δύο είναι τα πιο τρανταχτά παραδείγματα, ο Batman που απογυμνώθηκε από την ατσάλινη θέληση του και την επιμονή του να βρίσκει σε όλα τη λύση για να πάρουμε στα χέρια μας το δυσλειτουργικό Night Owl ενώ την ίδια στιγμή ο Ozymandias εχει το μυαλό του νυχτερίδα, δυνάμεις απίστευτες σαν εκείνες του Superman αλλά το ήθος του δεύτερου έχει πάει περίπατο. Η πιο έξυπνη σκέψη όμως είναι ο Dr Manhattan, ο άνθρωπος που έγινε θεός. Ο ταπεινός και ταλαντούχος νέος που έχει γερά θεμέλια για μια καλή συζυγική ζωή και καριέρα γίνεται ένας θεός με απεριόριστες δυνάμεις και αθανασία μετά το φριχτό του ατύχημα. Ναι, εύστοχα το Watchmen έχει χαρακτηριστεί ως το Citizen Kane των κόμικς αλλά στην προκειμένη υπάρχει ένα διαφορετικό υπόβαθρο. Κάποτε ο Ιησούς Χριστός από το Κάνσας , ο Κλαρκ Κεντ έγινε ο μεσσίας και ο καλός άνθρωπος που κοίταξε χαμηλά για να δει τους άλλους ανθρώπους στα μάτια. Όσο και να αντιπαθούν το Σούπερμαν για τον κλισέ αμερικανοκαθολικισμό του και το ποιόν του ως ένα καλό παιδί που κάνει όσα του δίδαξαν οι γονείς του, όσο και να μη σταματούν ποτέ τα κρύα αστεία για τη στολή του, νομίζω κάθε αναγνώστης κάπου, κάπως, κάποτε έχει ταυτιστεί με το ήθος του και την ήρεμη δύναμη που όταν την αγκαλιάζει η οργή του γίνεται ένα πάθος ικανό να αλλάξει τα πάντα. Είναι ο κρυφός πόθος κάθε ανθρώπου να το βρει στον εαυτό του και στους γύρω του. Ο μπλε θεός είναι το αντίθετο,ε εκείνος που έγινε μια μεγάλη μπάλα αλαζονείας και κυνισμού όταν απομονώθηκε από την ανθρώπινη φύση του , ενώ μόνο η κατάθλιψη έχει απομείνει ενδόμυχα να του θυμίζει όσα ήταν και όσα δεν πρόλαβε να γίνει.Ο Moore κατά πάσα πιθανότητα είχε στο μυαλό του όταν έδινε πνοή σε αυτό το χαρακτήρα το αντίθετο του Σουπς και το αποδίδει με τρόπο φιλοσοφικό και καθόλου εξόφθαλμο μακριά από την πεπατημένη που ακόμα συναντάμε σήμερα στην ποπ κουλτούρα (βλέπε την πρόσφατη ταινία bright burn) όπου το αντίθετο του Σούπερμαν είναι απλώς ένα παντοδύναμο ον με σατανικές προθέσεις( ή σοβιετικό όπλο να προπαγανδίζει ) που προσγειώθηκε από κάπου μακριά . Spawn #10 και άλλα Watchmen ανιψάκια Το κόμικ The authority το Warren Ellis που έχει σαφείς επιρροές από τους Watchmen και είναι η πρώτη ιστορία κόμικς που παρουσίαζε σούπερ ήρωες εκ των οποίων κάποιοι μεταξύ άλλων ήταν ανοικτά γκέι . The boys επίσης που απολαύσαμε πρόσφατα στη μικρή που ξεκίνησε από τη Wildstorm επίσης για να συνεχίσει στη Dark Horse comics έπειτα από το περιστατικό λογοκρισίας με τη DC Comics και βλέπουμε ουσιαστικά τους Watchmen ξεκάθαρα χυδαίους και ανδρείκελα της σκοτεινής πλευράς του μάρκετινγκ ,πολλές ακόμα ιστορίες… Το ρητό λέει “οι σοφοί κλέβουν ενώ οι ατάλαντοι απλά αντιγράφουν ‘. Δε χρειάζονται αναλύσεις για να αποδειχθεί ότι ο αγαπημένος μας Garth Ennis εδώ υπάγεται στους πρώτους . Και ένα διαμάντι , το τεύχος του Spawn που στα πρώτα του μόλις τεύχη έφερνε μια νέα επανάσταση στα κόμικς με το hardcore σχέδιο και τον απόλυτο αντιήρωα που πούλησε την ψυχή του στο διάολο σημαδεύοντας μια ολόκληρη γενιά πολύ νεαρών τότε αναγνωστών . Σε εκείνο το τεύχος ο Todd McFarlane αποφασίζει να μας διηγηθεί με τρόπο “γλυκό ” και χιουμοριστικό ορισμένα από τα πιο σοβαρά και θλιβερά ταυτόχρονα γεγονότα για τα δικαιώματα των χαρακτήρων κόμικς και καυτηριάζει αφενός τις δύο μεγάλες εταιρείες του χώρου και αφετέρου και τους δημιουργούς που πούλησαν την ψυχή τους την ίδια σε πολλές περιπτώσεις. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τη σελίδα όπου είναι σαφές το υπονοούμενο ότι ήρωες όπως ο Σούπερμαν και ο Γούλβεριν και οι άλλοι είναι σε ένα μπουντρούμι της κόλασης ενώ στην άλλη μεριά είναι οι δημιουργοί τους , καταδικασμένοι οικειοθελώς . Στη σελίδα αυτή φιγουράρει μεταξύ άλλων η λέξη ” Watchmen” . Ο Spawn στο τέλος καταλήγει με το φίλο του το Cerebus στη θαλπωρή του οικογενειακού του σπιτιού , την οποία δυόμισι δεκαετίες μετά ακόμα δεν έχει δει στο continuity της ιστορίας και στην τελευταία σελίδα δύο άλλοι φίλοι ,οι δημιουργοί των δύο , Todd McFarlane και δίνουν ορκο ότι οι ήρωες τους θα είναι δικά τους πνευματικά παιδιά για πάντα. … το αν ο Todd McFarlane από Χριστός έγινε Ιούδας ή όχι στη συνέχεια αφήνοντας πλήρως τα κόμικς και το Spawn όταν εκείνος έγινε household name , έρμαιο ενός φαύλου κύκλου ιστοριών αέναης επανάληψης με εξαιρετικό σκίτσο πάντα και μια πολιτική ” τα βγάζουμε από τις φιγούρες” είναι μια άλλη ιστορία και όχι της παρούσης. https://anthem.gr/8064/watchmen-alhtheies-ke-gegonota/
  3. Αφού αναλύσαμε τους ιστορικούς και καλλιτεχνικούς λόγους για τους οποίους το Watchmen κατέληξε να μνημονεύεται ως ένα από τα πιο επιδραστικά κόμικς όλων των εποχών, ήρθε η ώρα να καταπιαστούμε με τους χαρακτήρες της ιστορίας, -κύριους, αλλά και κάποιους δευτερεύοντες-, οι οποίοι αποτελούν και το μέσο με το οποίο ο Moore εξερευνά τις ενδιαφέρουσες θεματικές της ιστορίας. Δεδομένου πως η ιστορία περιλαμβάνει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό χαρακτήρων, για τις ανάγκες του άρθρου θα εστιάσουμε μονάχα σε όσους θεωρούμε ότι αντιπροσωπεύουν καλύτερα τις θεματικές της ιστορίας. Έτσι, θα υπάρξουν κάποιες ελλείψεις, όπως για παράδειγμα εκείνη του Nite Owl, του οποίου το σεξουαλικό φετίχ με τις στολές, αν και ανήκει στη θεματική της σεξουαλικότητας, δεν προσφέρεται για εξονυχιστικές αναλύσεις. Hooded Justice - Οι υπερήρωες ως σύμπτωμα σεξουαλικής καταπίεσης Ίσως μοιάζει περίεργο να ξεκινάμε την ανάλυση του Watchmen από τον Hooded Justice, έναν χαρακτήρα δηλαδή που ποτέ δεν μας απασχολεί πραγματικά στα πλαίσια της ιστορίας, με τον ίδιο τον Moore να μας τον παρουσιάζει κυρίως μέσω της βιογραφίας του πρώτου Nite Owl. Άλλωστε, φαινομενικά δεν υπάρχουν και πολλά να ειπωθούν για έναν χαρακτήρα για τον οποίον μόνο εικασίες μπορούμε να κάνουμε, αφού η ταυτότητα του παραμένει άγνωστη με τις πληροφορίες που έχουμε για εκείνον να προέρχονται κυρίως από φήμες. Ωστόσο, μέσα από αυτές τις φήμες που περιτριγυρίζουν τον πρώτο υπερήρωα, φαίνεται πως ο Alan Moore επιχειρεί να δώσει τη δικιά του εξήγηση για το (κοινωνικό) φαινόμενο των υπερήρωων. Ανάμεσα στις διάφορες πληροφορίες/εικασίες σχετικά με την προσωπικότητα του Hooded Justice, δύο είναι εκείνες που κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Η πρώτη είναι ότι μάλλον ο Hooded Justice είναι ομοφυλόφιλος και η σχέση που διατηρεί με την πρώτη Silk Spectre είναι αποκλειστικά για δημοσιοσχετίστικους λόγους, ενώ η δεύτερη έχει να κάνει με το γεγονός πως φέρεται ως υποστηρικτής ακροδεξιάς ιδεολογίας με τη στολή του μάλιστα να παραπέμπει σε εκείνη των μελών της ΚΚΚ. Αυτές οι δύο αντιφατικές πτυχές της προσωπικότητας του Hooded Justice, μπορεί να μοιάζουν με υποσημείωση συγκριτικά με την υπόλοιπη πλοκή, ωστόσο τοποθετούν την ιστορία σε ένα πολύ συγκεκριμένο θεματικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο το φαινόμενο των υπερηρώων αποτελεί και σύμπτωμα της σεξουαλικής καταπίεσης. Αν και κατά τη διάρκεια της ιστορίας θα διατυπωθούν και άλλες απόψεις σχετικά με τα κίνητρα πίσω από την υπερηρωική δράση, μια ματιά σε ένα μεταγενέστερο δοκίμιο του Moore είναι αρκετό για να πειστούμε πως η επιλογή του Moore να σκιαγραφίσει τον πρώτο υπερήρωα ως ναζιστή και ομοφυλόφιλο δεν είναι καθόλου τυχαία. Πιο συγκεκριμένα, στο 25,000 Years of Erotic Freedom, το οποίο δημοσιεύτηκε χρόνια μετά το Watchmen, ο βρετανός συγγραφέας δηλώνει πως οι σεξουαλικά απελευθερωμένες κοινωνίες μας έδωσαν τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό, ενώ οι καταπιεσμένες τον Μεσαίωνα και το Ολοκαύτωμα. Βέβαια, ο Moore δεν είναι ο μοναδικός με αυτή την άποψη, αφού σε παρόμοια συμπεράσματα, σχετικά με τη σύνδεση της σεξουαλικής καταπίεσης και την ανάδυση του ναζισμού, κατέληξε και ο Wilhelm Reich στο βιβλίο του The Mass Psychology of Fascism, στην προσπάθεια του να εξηγήσει την τάση των ανθρώπων να υποστηρίζουν ιδεολογίες, οι οποίες εναντιώνονται στα συμφερόντα τους. Με βάση τις παραπάνω παρατηρήσεις, ο Hooded Justice αναδεικνύεται σε χαρακτήρα κλειδί στην κατανόηση των θεματικών της ιστορίας, εξηγώντας γιατί σε μια ιστορία που ασχολείται με γεγονότα μεγάλης κλίμακας, όπως ο Ψυχρός Πόλεμος, μας απασχολεί τόσο έντονα η σεξουαλική ζωή όλων των χαρακτήρων. Παράλληλα, αναδεικνύει την περιπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, η οποία πολλές φορές βρίσκει καταφύγιο στα πιο λάθος σημεία. Σύμφωνα με το Watchmen, η αυτοδικία που πρεσβεύουν οι υπερήρωες είναι ένα απ' αυτά και παρ' ότι υπόσχεται την ατομική χειραφέτιση, εν τέλει έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Rorschach - Η υπερηρωική εκδοχή των drag queen Προερχόμενος από την εργατική τάξη, ο Walter Kovacs μίσησε την πόρνη μητέρα του, βίωσε την κοροιδία εξαιτίας του επαγγέλματος της και εν τέλει κατέληξε να απεχθάνεται τις γυναίκες και κάθε σκέψη περί έρωτα. Ο μόνος σκοπός της ζωής του είναι να φοράει τη μάσκα του (την οποία θεωρεί ως το πραγματικό του πρόσωπο) και να συνεχίζει το θεάρεστο υπερηρωικό του έργο, παρ' ότι οι υπερήρωες έχουν πλέον απαγορευτεί. Έτσι, κάθε μέρα, περιπλανιέται στην πόλη και εγκλωβισμένος στον ηθικό μανιχαϊσμό του, δικάζει με βάναυσο τρόπο τους εγκληματίες που ζουν παρασιτικά στα σοκάκια της Νέας Υόρκης, πιστεύοντας πως αυτός είναι ο μόνος τρόπος να τους αντιμετωπίσει. Κρίνοντας από τα όσα είπαμε για τον Hooded Justice, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως η βίαιη συμπεριφορά του Rorschach οφείλεται στην σεξουαλική καταπίεση. Ωστόσο, ο Moore ελάχιστα φαίνεται να ενδιαφέρεται για την μάλλον ανύπαρκτη σεξουαλική ζωή του χαρακτήρα. Άραγε, αυτό σημαίνει πως ο Rorschach δεν είναι σεξουαλικά καταπιεσμένος; Όχι, απλώς όλες οι πληροφορίες που μας δίνει ο Moore και ο Gibbons για τη σεξουαλικότητα του είναι άκρως διακριτικές, οπότε είναι εξαιρετικά εύκολο να περάσουν απαρατήρητες. Με μια πιο προσεκτική ματιά λοιπόν, προκύπτει ότι ο Rorschach είναι η υπερηρωική εκδοχή των... drag queens (ίσως και κάτι παραπάνω, όπως θα δούμε στη συνέχεια)! Αν και αυτός ο ισχυρισμός μοιάζει υπερβολικός, στην πραγματικότητα βγάζει πολύ περισσότερο νόημα απ' ότι θα περίμενε κανείς. Αρχικά, ο παραλληλισμός των υπερηρώων με τις drag queens ξεκινάει ήδη από την πρακτική και των δύο να υιοθετούν μια δεύτερη ταυτότητα και να κυκλοφορούν τα βράδια με στολές (με τη διαφορά ότι οι drag queens δεν χρησιμοποιούν βί), ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως πολλές φορές το είδος έχει κατηγορηθεί ότι περνάει ομοερωτικά μηνύματα στους αθώους, ανήλικους αναγνώστες τους με χαρακτηριστικότερη όλων, την περίπτωση του Batman και του Robin. Η ομοιότητα των πρακτικών όμως μπορεί να γενικευθεί για όλους τους υπερήρωες, οπότε δεν είναι αρκετή για να υποστηριχθεί ο ισχυρισμός μας. Εξετάζοντας ακόμα πιο λεπτομερώς την περίπτωση του Rorschach, παρατηρούμε πως όπως και οι drag queens, έτσι κι εκείνος έφτιαξε μόνος του τη στολή του, το ύφασμα της οποίας μάλιστα προέρχεται από γυναικείο ρούχο. Και αν το υλικό της στολής μπορεί να θεωρηθεί σύμπτωση, το γεγονός ότι αρκετές φορές στη διάρκεια των δώδεκα τευχών κάποιος θα απευθυνθεί στον Kovacs ως "Πούστη!", αλλά και το ότι η ίδια η μητέρα του αφήνει να εννοηθεί πως η σεξουαλικότητα του γιου της ξεφεύγει από τα "φυσιολογικά" πρότυπα είναι αρκετά καλοί λόγοι για να υποψιαστούμε πως η σεξουαλικότητα του χαρακτήρα είναι πιο περίπλοκη απ' ότι μοιάζει αρχικά. Η μεγαλύτερη επιβεβαιώση όμως έρχεται στα πάνελ που ακολουθούν. Θεωρητικά, τα παραπάνω πάνελ δεν παρουσιάζουν κάτι ιδιαίτερο, παρά τον Kovacs να φοράει τη στολή του alter ego του. Ωστόσο, όπως είδαμε και στο προηγούμενο άρθρο, το σχέδιο του Gibbons συνηθίζει να οπτικοποιεί ιδανικά όσα αναφέρει ή υπονοεί το σενάριο του Moore, προσθέτοντας επίπεδα ανάγνωσης της ιστορίας. Έτσι, μάλλον δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι την ώρα που ο Rorschach φοράει τη στολή του, βλέπουμε στο βάθος μια αφίσα με μια γυναίκα που ντύνεται. Καθόλο τυχαία, αυτή η αφίσα είναι μέρος της διαφημιστικής καμπάνιας του αρώματος "Nostalgia", προιόν που παράγει η εταιρία του Veidt. Μάλιστα, σε μια επιστολή που βρίσκουμε στο δέκατο κεφάλαιο, ο Veidt αναφέρει για την αφίσα ότι "επιλέγουμε σταθερά μοντέλα με μια ελαφρώς ανδρόγυνη ομορφιά, πράγμα που υποθέτω ότι σκοπό έχει να μας ανοίξει μια πόρτα προς το ομοφυλόφιλο κοινό", επιβεβαιώνοντας έτσι τη σεξουαλικότητα του Rorschach. Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα και συνδυάζοντας το γεγονός ότι πολλές drag queens είναι τρανσέξουαλ με το ότι ο Kovacs θεωρεί ως πραγματικό του πρόσωπο τη μάσκα, ίσως να μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως και ο ίδιος είναι τρανσέξουαλ. Αν υποθέσουμε πως ο ισχυρισμός αυτός έχει όντως μια βάση και ο Rorschach είναι drag queen ή/και τρανσέξουαλ, τότε μήπως το γεγονός ότι πρόκειται για έναν ψυχοπαθή λειτουργεί εις βάρος της ιστορίας, προσβάλλοντας τα συγκεκριμένα άτομα; Τουναντίον θα ισχυριστούμε εμείς και ο λόγος αναπτύχθηκε ήδη στις παραγράφους για τον Hooded Justice. Αν η ανάγνωση μας διαθέτει έστω και ψήγματα αλήθειας, τότε ο Alan Moore δεν υπονοεί ότι τα άτομα με σεξουαλικότητα εκτός των κυρίαρχων προτύπων είναι ψυχοπαθή, αλλά καταντάνε ψυχοπαθή (προφανώς όχι όπως ο Rorschach), αν η κοινωνία τους υποχρεώνει να κρύβουν διαρκώς τις επιθυμίες τους και την ταυτότητα του. Mε άλλα λόγια, η ενοχή που αισθάνεται για την ταυτότητα του τροφοδοτεί τις βιαιοπραγίες του, τις οποίες και δικαιολογεί ως προσπάθεια να ξεβρωμίσει την κοινωνία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να εξηγηθεί και η αποστροφή του για τις γυναίκες, όπως ακριβώς οι ομοφυλόφιλοι που βρίσκονται σε άρνηση μετατρέπονται στους μεγαλύτερους ομοφοβικούς. Comedian - Η ενσάρκωση του Αμερικάνικου Ονείρου Αν και δεν τον βλέπουμε αρκετά στη διάρκεια της ιστορίας, η παρουσία (ή η απουσία καλύτερα) του Comedian, κατά κόσμο Edwars Blake, είναι καθοριστική για την εξέλιξη της πλοκής, αφού είναι η δολοφονία του εκείνη που θέτει τα γεγονότα εν κινήσει μέσω της έρευνας που ξεκινά ο Rorschach για τον εντοπισμό του δολοφόνου του. Τις περισσότερες πληροφορίες για εκείνον και τον χαρακτήρα του, τις μαθαίνουμε στη διάρκεια της κηδείας του, μέσα από τις αναμνήσεις των πρώην συνεργατών του, του Dr. Manhattan, του Ozymandias, του Nite Owl και της Silk Spectre (αν και εκείνη δεν είναι παρούσα). Το ενδιαφέρον με την παρουσίαση του Moore είναι ότι ενώ επιλέγει μια αλα Rashomon αφήγηση, οπότε θα περίμενε κανείς να παρουσιάζονται διαφορετικές πτυχές του χαρακτήρα του μακαρίτη, στην προκειμένη περίπτωση όλοι τον θυμούνται ως έναν τρομερά αντιπαθητικό χαρακτήρα με ελάχιστες αφορμές για συμπάθεια. Όντως, παρ' ότι το παρατσούκλι του μας προδιαθέτει για ευχάριστες στιγμές, στην πραγματικότητα η παρουσία του είχε συνδεθεί με τη βία σε όλες της τις μορφές. Η πρώτη φορά που φανέρωσε το ωμό του πρόσωπο ήταν όταν βίασε την πρώτη Silk Spectre, ενώ η δεύτερη, όταν βρισκόταν στο Βιετνάμ, όπου και πολέμησε για χάρη της Αμερικής. Λίγο πριν φύγει από τη χώρα και με τον πόλεμο να έχει ολοκληρωθεί με τη νίκη των αμερικάνικων στρατευμάτων, μια έγκυος γυναίκα τον πλησιάζει, απαιτώντας να τη βοηθήσει να μεγαλώσει το παιδί του(ς). Εκείνος της απαντάει λιτά, αλλά αποφασιστικά, φυτεύοντας μια σφαίρα στο κεφάλι της. Βιαστής και δολοφόνος, ο Comedian όχι μόνο απέχει αρκετή απόσταση από τον χαρακτηρισμό του ήρωα, αλλά οι πράξεις του μόνο κωμικές δεν είναι. Οπότε, προς τι το παρατσούκλι; O Rorschach έχει τη δικιά του εκδοχή για τη συμπεριφορά του Comedian, θεωρώντας πως ο πρώην συνεργάτης του έχει αντιληφθεί τον παραλογισμό του σύγχρονου κόσμου και έχει αποφασίσει να αποτελεί την ενσαρκωμένη παρωδία του. Κι όντως, δεν έχει άδικο. Ο Comedian αποτελεί τη λογική προέκταση της αμερικάνικης έννοιας της ελευθερίας που βάζει το άτομο και τις ανάγκες του πάνω από κάθε τι. Σε μια τέτοια κοινωνία κυρίαρχος είναι ο νόμος του ισχυρού, είτε πρόκειται για χώρες (Αμερική και ιμπεριαλισμός), είτε για σχέσεις ατόμων (Blake και γυναίκες). Υπό αυτό το πρίσμα, δεν πρέπει να θεωρούμε τυχαίο το γεγονός ότι ο Comedian έχει υποταχθεί πλήρως στα ιδανικά του Αμερικάνικου Ονείρου, δουλεύοντας στην υπηρεσία της αμερικάνικης κυβέρνησης, εκφράζει πλήρως τα ιδανικά της χώρας του και αποτελώντας πρότυπο πατριώτη. Αυτή η σχέση του με το αμερικάνικο κράτος, η υποταγή του στο Νόμο, οπτικοποιείται ιδανικά σε μια από τις στολές του, η οποία είναι σαφώς επηρεασμένη από την bondage αισθητική, σύνδεση που δεν εξαντλείται στο οπτικό επίπεδο. Όπως αναφέρει ο Ντελέζ στο βιβλίο του "Ζάχερ- Μαζώχ: Το Ψυχρό και το Βάναυσο", μέσω της μαζοχιστικής υποταγής στο Νόμο "αξιώνουμε να αναδείξουμε τον παραλογισμό, αναμένοντας επ' ακριβώς αυτή την αταξία την οποία υποτίθεται ότι απαγορεύει και εξορκίζει". Με αυτόν τον τρόπο, "ο νόμος [...] αντιστρέφεται εν είδη αστεισμού, εμμέσως, εμβαθύνοντας στις συνέπειες", με την πλεόν αυστηρή εφαρμογή του Νόμου, δηλαδή της ακραίας ατομικής ελευθερίας, να φέρνει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα, ξεσκεπάζοντας τον παραλογισμό του. [caption id="attachment_31901" align="alignnone" width="714"]"Τι απέγινε το Αμερικάνικο Όνειρο;", ρωτάει ο Nite Owl τον Comedian και εκείνος του απαντάει πως "Έγινε πραγματικότητα".[/caption] Dr. Manhattan & Silk Spectre - Η αδύνατη συνύπαρξη θεού και ανθρώπου Σε μια τυπική υπερηρωική ιστορία, οι υπερήρωες διαθέτουν κάποια υπερδύναμη, την οποία χρησιμοποιούν για να σώσουν μια ομάδα ανίσχυρων ανθρώπων. Ωστόσο, στο Watchmen ο μόνος χαρακτήρας με υπερδυνάμεις είναι ο Dr. Manhattan, ο οποίος μετατράπηκε στη γνωστή μπλε φιγούρα ύστερα από ένα ατύχημα, το οποίο δεν ενίσχυσε κάποιες προυάρχουσες ικανότητές του (π.χ ταχύτητα), αλλά άλλαξε τον τρόπο με τον οποίον αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Πάλι, σε μια τυπική υπερηρωική ιστορία ένας τέτοιος χαρακτήρας θα παρουσιαζόταν με δύο τρόπους, είτε ως το απόλυτο Καλό (βλ. Superman), το οποίο θα αντιμετωπίσει κάθε είδους απειλή και θα αποτελεί πρότυπο για τον μέσο αδύναμο ανθρωπάκο, είτε ως το απόλυτο Κακό, το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί -πάλι- από έναν Μεσσία. Και στις δύο περιπτώσεις καταλήγουμε στο συμπεράσμα πως η ύπαρξη ενός ανώτερου όντος είναι απαραίτητη για την προστασία του κόσμου. Ο Alan Moore αποφεύγει έξυπνα την παγίδα του διπόλου που αναφέρθηκε, επιλέγοντας μια σαφώς πιο ενδιαφέρουσα προσέγγιση, η οποία ακόμα και σήμερα παραμένει ιδιαίτερα φρέσκια και πιστή στην αναρχική ιδεολογία του βρετανού συγγραφέα. Εκμεταλλευόμενος το γεγονός πως αυτός ο πανίσχυρος χαρακτήρας αντιλαμβάνεται τον κόσμο με εντελώς διαφορετικό τρόπο από τους ανθρώπους (κάτι που ΑΝ υπάρχει Θεός, είναι πολύ πιθανό να συμβαίνει και με εκείνον), εστιάζει σ' αυτές τις ικανότητες του για να αναδείξει το χάσμα ανάμεσα σε εκείνον και τους ανθρώπους. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζει ένα ον, το οποίο έχει χάσει κάθε επαφή με τους ανθρώπους, δυσκολεύεται να κατανοήσει τα συναισθήματα τους ή να λάβει μέρος σε μια συζήτηση, δίχως να τους προκαλέσει εκνευρισμό και παρά την ικανότητα του να ελέγχει την ύλη και να βλέπει το μέλλον, αρνείται να κάνει κάτι για να αποτρέψει τις μελλοντικές κακουχίες, θεωρώντας πως δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση και όλοι είμαστε μαριονέτες ενός προδιαγεγραμμένου μέλλοντος. Για τον Dr. Manhattan τα ανθρώπινα συναισθήματα, όπως ο πόνος και η αγάπη, δεν διαφέρουν. Για εκείνον είναι απλά χημικές αντιδράσεις. Η αδιέξοδη σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και τον Θεό αντικατοπτρίζεται πλήρως στη δυσλειτουργική σχέση του Dr. Manhattan με την Silk Spectre II. Στο τρίτο κεφάλαιο, ο Dr. Manhattan δημιουργεί δύο κλώνους του, ώστε να απασχολούν σεξουαλικά τη Laurie, όσο εκείνος δουλεύει σε κάποιο επιστημονικό πείραμα, ενώ λίγο αργότερα θα παραδεχθεί πως πλέον δεν έχει ιδέα πως να κεντρίσει το ερωτικό της ενδιαφέρον. Ενδεικτικό της κατάστασης του είναι όταν κοιτάζει με περιέργεια ένα σουτιέν, σαν να μην μπορεί να αντιληφθεί τη χρησιμότητα του. [caption id="attachment_32370" align="alignnone" width="1027"] Βέβαια, δεν ήταν μόνο η Laurie που είχε προβλήματα στη σχέση της με τον Dr. Manhattan. Τα ίδια πέρασε και η πρώην γυναίκα του...[/caption] Η ανικανότητα του να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους θα τον οδηγήσουν στην αυτοεξορία στον Άρη, όπου μετά από λίγο θα έχει μια καθοριστική συζήτηση με την Laurie. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, το ενδιαφέρον του για την ανθρωπότητα ήταν ανύπαρκτο, αφού θεωρούσε τα βάσανα της ασήμαντα μπροστά στο μεγαλείο του σύμπαντος. Όμως, η συζήτηση του με την Laurie και η αποκάλυψη πως είναι κόρη του Comedian θα τον οδηγήσει να αλλάξει άποψη. Πλέον, θεωρεί την ανθρώπινη ύπαρξη ένα θερμοδυναμικό θαύμα, δηλαδή ένα θαύμα που ήταν στατιστικά απίθανο να συνέβη, αλλά τελικά πραγματοποιήθηκε. Για παράδειγμα, η μητέρα της Laurie από όλους τους άντρες που μπορούσε να ερωτευτεί, έπεσε πάνω σε εκείνον που είχε χίλιους δυο λόγους να μισήσει, κάνοντας μάλιστα μαζί του και παιδί. Από τα αμέτρητα σπερματοζωάρια, έτυχε να γονιμοποιηθεί εκείνο που θα εξελισσόταν στη Laurie, η οποία γνώρισε τον Dr. Manhattan και πάει λέγοντας. Εκείνη τη στιγμή, ο Dr. Manhattan διαπιστώνει πως η ανθρωπότητα είναι γεμάτη με τέτοια τυχαία θαύματα, τα οποία έχουμε ξεχάσει πόσο εντυπωσιακά είναι, καθώς τα ζούμε καθημερινά. H οπτική του Dr. Manhattan για την ανθρωπότητα σίγουρα έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον, ωστόσο διατηρεί το συναισθηματικό κενό ανάμεσα τους. Ο Dr. Manhattan συνεχίζει να βλέπει τους ανθρώπους ως όντα με τα οποία δεν μπορεί να συνδεθεί, αλλά σαν αντικείμενα που αξίζουν τον θαυμασμό και την προσεκτική μελέτη. Σε κάθε περίπτωση λοιπόν, η κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο Dr. Manhattan, ο τρόπος με τον οποίον αντιλαμβάνεται τον κόσμο, τον εμποδίζει να κατανοήσει και να ταυτιστεί με την ανθρώπινη κατάσταση, μετατρέποντας τον σε ένα παντοδύναμο, αλλά εξαιρετικά μοναχικό και απομονωμένο από την ανθρωπότητα ον. Μέσα αυτής της προσέγγισης, ο Moore αναδεικνύει τη μοναξιά και την απομόνωση που συνεπάγεται η απόλυτη δύναμη. Αναδεικνύοντας το αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα στη θεική οντότητα και στους ανθρώπους, παρακινεί τους δεύτερους να αναλάβουν οι ίδιοι το μέλλον τους και να μην περιμένουν κανέναν Μεσσία να τους σώσει, όχι επειδή είναι κακός και επιθυμεί τον βασανισμό τους, αλλά επειδή πολύ απλά δεν μπορεί να έχει ενσυναίσθηση της κατάστασης του. Μ' αυτόν τον τρόπο, ο Moore αναδεικνύει τη σημασία της αλληλοκατανόησης και επιχειρεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα αποδόμηση του θρησκευτικού Μεσσιανισμού που διατηρεί ακόμα και σήμερα την πρωτοτυπία της. [caption id="attachment_32372" align="alignnone" width="1030"] Τελικά, οι άνθρωποι δεν χρειάζονται τον Θεό, αλλά ο ένας τον άλλον.[/caption] Ozymandias - Ο μεσσιανισμός ως ναρκισσισμός και ο ορισμός του νεοφιλελεύθερου υποκειμένου Κάποια στιγμή προς το τέλος της ιστορίας, όταν πλέον ο Ozymandias έχει αισθητά πιο ενεργό ρόλο, τον βλέπουμε να εξιστορεί στους σύντομα δηλητηριασμένους υπαλλήλους του την ιστορία της ζωής του. Μιλάει για την απόφαση του να πουλήσει όλη την περιουσία του για να αποδείξει στον εαυτό του πως είναι ικανός να δημιουργήσει κάτι βασιζόμενος αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις, μας αφηγείται εν συντομία τα ταξίδια που του άλλαξαν τη ζωή και τα ιστορικά πρόσωπα που τον ενέπνευσαν να γίνει αυτό που είναι. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτός είναι ένας ξεδιάντροπος τρόπος να δώσεις στους αναγνώστες σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή του χαρακτήρα, ωστόσο στην προκειμένη περίπτωση ο Moore χρησιμοποιεί αυτή την τόσο κλασική τεχνική για να αναδείξει τον ναρκισσισμό του Ozymandias, ο οποίος απολαμβάνει κάθε λεπτό που αφιερώνει για να μιλάει για τα περήφανα κατορθώματα του, ενώ το σχέδιο του Gibbons οπτικοποιεί ιδανικά τις προθέσεις του σεναρίου. Απ' τα παραπάνω, γίνεται φανερό πως η πρόθεση του Ozy να σώσει τον κόσμο δεν είναι τίποτα παραπάνω από εκδήλωση του ναρκισσισμού του, με τον Moore να βρίσκει ακόμη μία ευκαιρία να ασκήσει κριτική σε κάθε είδους σωτήρες που στην πραγματικότητα δεν θέλουν να λύσουν τα πρβλήματα του κόσμου, αλλά αναζητούν μια ευκαιρία να επιβάλλουν τα δικά τους οράματα για την ιδανική κοινωνία, πολλές φορές με τη χρήση βίας, την οποία και θεωρούν το αναγκαίο κακό για την επιβολή του "αντικειμενικά" ιδεατού και ειρηνικού τους κόσμου. Η παρουσίαση της προσωπικότητας του Ozymandias ως ναρκισσιστική θα ήταν αρκετή για να τον αναδείξει σ' έναν εξαιρετικά ενδιαφέρων χαρακτήρα, όμως είναι οι λεπτομέρειες του οράματος του και η ανατριχιαστικά διεισδυτική ματιά του Moore που τον μετατρέπουν σε έναν από τους πιο πολυεπίπεδους χαρακτήρες του κόμικ. Μέσα από τους μονολόγους του ίδιου του Ozymandias, αλλά και από την αλληλογραφία του ή τις συνεντεύξεις που μας παρέχει ο Moore ως υποστηριχτικό υλικό, προκύπτει πως ο μετα-αποκαλυπτικός κόσμος που οραματίζεται ο υπερήρωας/επιχειρηματίας ελάχιστα διαφέρει από τον νεοφιλελεύθερο κόσμο μας. Η συνήθεια του να κάθεται μπροστά από δεκάδες οθόνες, προσπαθώντας να οσφρυστεί τις τάσεις της ανθρωπότητας για να τις εκμεταλλευτεί εμπορικά, φέρνει στο μυαλό την κυριαρχία της Big Data και της ποσοτικοποίησης του εαυτού. Γι' αυτό το λόγο άλλωστε οι επιχειρήσεις του εκμεταλλεύονται το αίσθημα νοσταλγίας που κυριαρχεί, αφού όπως αναφέρει ο ίδιος σ' ένα γράμμα του "Σε εποχές γεμάτες άγχος και πίεση, όταν το παρόν μοιάζει ασταθές και το μέλλον φαντάζει δυσοίωνο, η αυθόρμητη αντίδραση των ανθρώπων είναι η υποχώρηση και η φυγή από την πραγματικότητα, η αναζήτηση ενός καταφυγίου είτε σε φαντασιώσεις του μέλλοντος, είτε σε τροποποιημένα οράματα ενός ημιφανταστικού παρελθόντος", ενώ όπως είδαμε και νωρίτερα γλυκοκοιτάζει εμπορικά και το ομοφυλόφιλο κοινό. Οι ομοιότητες όμως δεν σταματάνε εδώ. Το όραμα του Ozymandias για έναν καλύτερο κόσμο δεν περιορίζεται σε γενικεύσεις, αλλά περιγράφει με λεπτομέρεια το ιδανικό υποκέιμενο που θα κατοικεί σε αυτόν. Ένα υποκείμενο που δεν θα φοβάται τον πόνο και τις προκλήσεις, αλλά θα επιδιώκει να ξεπερνάει διαρκώς κάθε νεο εμπόδιο, θέτοντας νέα όρια στον εαυτό του. Για να γίνει εφικτό αυτό το άτομο, το οποίο φέρνει αρκετές ομοιότητες με το νεοφιλελεύθερο υποκείμενο της κοινωνίας της κόπωσης που περιγράφει ο Byung-Chul Han, ο Veidt έχει αναπτύξει μια μέθοδο σωματικής και ψυχικής αυτοβελτίωσης που ελάχιστα διαφέρει από τις αμέτρητες συμβουλές για απόλυτη ευτυχία που συναντά κανείς στην εποχή της θετικής ψυχολογίας. Οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας - Μια ωδή στην απροσδιοριστία της καθημερινότητας Συνήθως, οι υπερηρωικές ιστορίες δεν ασχολούνται με τον απλό καθημερινό κόσμο που στο τέλος της ημέρας πληρώνει τις ζημιές από τις καταστροφές που προκαλούν οι ηρωισμοί των υπερηρώων. Ωστόσο, το Watchmen ακολουθεί έναν διαφορετικό τρόπο, ασυνήθιστο ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα. Μέσα στα δώδεκα τεύχη, ο Moore αφιερώνει αρκετό χρόνο στον ψυχοθεραπευτή του Rorschach, παρουσιάζοντας τις επιπτώσεις στη ψυχολογία του και πως η επαφή του με τον Rorschach δημιουργεί τριγμούς στην οικογενειακή του ζωή, ενώ εξίσου σημαντική παρουσία έχει ένας περιπτεράς και ο πιτσιρικάς που διαβάζει κόμικς ακριβώς δίπλα του με τις συζητήσεις τους να αποτελούν παράθυρο στις σκέψεις και τις αγωνίες του μέσου ανθρώπου μπροστά στην απειλή του Ψυχρού Πολέμου. Η έμφαση που δίνει ο Moore στον απλό κόσμο ίσως να φαντάζει αχρείαστη, ωστόσο μένει πιστή στις αναρχικές του ρίζες, αποτελώντας μια απάντηση στον ντεντερμινισμό και την απαισιοδοξία που κυριαρχεί σε όλη την ιστορία. Μπορεί ο Ozymandias να έχει στήσει το τέλειο σχέδιο και να θεωρεί δεδομένη την επιτυχία του, ωστόσο η τελική κατάληξη του θα κριθεί από τον πιτσιρικά που ανακαλύπτει το ημερολόγιο του Rorschach, το οποίο κρύβει στις σελίδες του όλες τις γαργαλιστικές λεπτομέρειες για την ενοχή του Veidt. Κάπως έτσι, η τύχη ενός τόσο μεγάλου σχεδίου καταλήγει να κρίνεται από μια τόσο απλή, τυχαία στιγμή. Ή, όπως θα έλεγε ο Dr. Manhattan, από ένα θερμοδυναμικό θαύμα. Διότι στο τέλος της ημέρας, η καθημερινότητα πάντα θα βρίσκει τρόπους να ξεγλιστράει από όλα εκείνα τα ολοκληρωτικά σχέδια που προσπαθούν να εξαλείψουν κάθε είδους απροσδιοριστία και να μας καθηλώσουν σε μια ζωή δίχως τη χαρά της έκπληξης. Έτσι, το φινάλε του κόμικ είναι μια ωδή στην ευλογία και την κατάρα του ανθρώπινου είδους, να μην γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι, δίνοντας μια ιδιαίτερα αισιόδοξη τροπή σε μια ιστορία που μοιάζει να ξεχυλίζει κυνισμό σε κάθε πάνελ. Συμπεράσματα Παρατηρώντας τους χαρακτήρες της ιστορίας, εύκολα διαπιστώνει κάποιος πως αυτοί απέχουν αρκετά από το ηρωικό πρότυπο που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε σε παρόμοιες ιστορίες. Παρ' όλα αυτά, ο Moore ποτέ δεν δεν μπαίνει στη διαδικασία να τους κρίνει, στάση που τον τιμά ιδιαίτερα, αν αναλογιστούμε πως πολλοί από αυτούς τους χαρακτήρες, όπως ο Comedian ή ο Ozymandias, αποτελούν και πολιτικές αλληγορίες, Αυτό δεν σημαίνει πως δεν καταθέτει έστω και έμεσα τη δικιά του πολιτική στάση, ωστόσο δεν τον κάνει κουνώντας το δάχτυλο στους αναγνώστες, αλλά επιτρέποντας τους να διαμορφώσουν εκείνη τη δικιά τους κρίση για τον κάθε χαρακτήρα. Μ' αυτόν τον τρόπο, ο Moore πετυχαίνει κάτι εξαιρετικά σημαντικό που πολλοί σύγχρονοι δημιουργοί θα' θελαν να κατορθώσουν, αλλά δυστυχώς αποτυγχάνουν πανηγυρικά. Κατάφερε να δημιουργήσει μια ιστορία με ξεκάθαρες πολιτικές προεκτάσεις, της οποίας όμως το μήνυμα δεν λειτουργεί εις βάρος όλων των υπόλοιπων στοιχείων και σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι ενώ η ιστορία τοποθετείται στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, πολλές πτυχές της παραμένουν επίκαιρες μέχρι σήμερα. Η διεισδυτική ματιά στο νεοφιλελεύθερο σύστημα είναι ανατριχιαστική λόγω της εγκυρότητας της, ενώ η συμπερίληψη queer ατόμων απ' όλο το φάσμα της σεξουαλικότητας (τρανσέξουαλ, ασέξουαλ, φετιχιστές) φαντάζουν τόσο τολμηρές συγκριτικά με "πολιτικά ορθά" προιόντα που θεωρούν πως η σεξουαλικότητα εξαντλείται στην ομοφυλοφιλία ή στην καλύτερη σε ένα ζευγάρι χειροπέδες. Μάλιστα, ο Moore τα καταφέρνει πολύ καλύτερα από τον μέσο πολιτικά ορθό συγγραφέα και ως προς την απεικόνιση των γυναικών, παρ' ότι οριακά απουσιάζουν. Οι μοναδικές γυναικείες παρουσίες είναι εκείνη της Silk Spectre I και της κόρης της, Laurie. Όμως, παρ' ότι έχουν δευτερεύων ρόλο σε καμιά περίπτωση δεν μοιάζουν διακοσμητικές. Η συμπάθεια που καταλήγει να τρέφει η πρώτη για τον βιαστή της αναδεικνύει την περιπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, χωρίς να μοιάζει με απόπειρα ξεπλύματος των πράξεων του Comedian, ενώ η αδιέξοδη σχέση της Laurie με τον Dr. Manhattan και η αποκάλυψη για τον πατέρα της, τη μετατρέπουν σε έναν από τους ελάχιστους χαρακτήρες με τους οποίους μπορεί να ταυτιστούν οι αναγνώστες. Φθάνοντας λοιπόν προς το τέλος του αφιέρωματος, οφείλουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα σχετικά με το αν το Watchmen πρόκειται για το καλύτερο κόμικ όλων των εποχών. Στην πραγματικότητα όμως, μια τέτοια απάντηση ποτέ δεν μπορεί να είναι αντικειμενική και μάλλον δεν έχει ιδιαίτερη αξία. Έτσι, θα περιοριστούμε στον ισχυρισμό ότι το Watchmen, πέρα από την αδιαμφισβήτητη καλλιτεχνική του αξία, θα έπρεπε να αποτελεί πρότυπο για την Τέχνη που θέλει να προβληματίζει το κοινό της. Μακριά από τα διαφημιστικά κόλπα της πολιτικής ορθότητας, αλλά και από εκείνους που "δεν θέλουν πούστηδες στα κόμικς και στις ταινίες τους", ο Moore και ο Gibbons αποδεικνύουν πως υπάρχει και άλλος δρόμος. Το ότι μέχρι σήμερα, ελάχιστοι είναι αυτοί που τον διέσχισαν, μονάχα θλίψη πρέπει να μας δημιουργεί. Το κείμενο το βρίσκετε και ΕΔΩ
  4. Πρώτο άρθρο για το αφιέρωμα στη γιγαντιαία βιβλιογραφία του Alan Moore και η αρχή γίνεται με το Watchmen. Αν και γενικά θα προσπαθήσουμε να παρουσίασουμε τις δουλειές του Moore μένοντας όσο το δυνατόν πιο πιστοί γίνεται στη χρονολογική σειρά κυκλοφορίας τους, κάνουμε μια εξαίρεση για το Watchmen, τόσο λόγω της σημασίας του, όσο και λόγω επικαιρότητας χάρη της σειράς του HBO. Στο -σχετικά εισαγωγικό- πρώτο μέρος του αφιερώματος για το Watchmen θα μιλήσουμε για (α) τους λόγους που οδήγησαν στην τεράστια επιτυχία του, κάνοντας μια σύντομη αναφορά στην κατάσταση που επικρατούσε στο χώρο των κόμικς μέχρι και τη δεκαετία του '80, (β) τις σεναριακές και σχεδιαστικές αρετές του και (γ) την επίδραση του όχι μόνο στα κόμικ, αλλά σε ολόκληρη την ποπ κουλτούρα. Τέλος, (δ) θα αναρωτηθούμε αν η σύγχρονη ποπ κουλτούρα, που φαίνεται να λατρεύει τόσο πολύ τους υπερήρωες, μπορεί να διδαχθεί κάτι απ' το συγκεκριμένο κόμικ, αν και την τελική απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα τη δώσουμε στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος που θα δημοσιευθεί σε μια εβδομάδα ακριβώς. Σκοπός μας, να απαντήσουμε στο μεγαλύτερο ερώτημα που βασανίζει τους φίλους του μέσου: είναι το Watchmen το καλύτερο (υπερηρωικό) κόμικ όλων των εποχών; (α) Γιατί είναι σημαντικό το Watchmen; Άλλαξε τη βιομηχανία των κόμικς Ο Ιούνιος του 1938 άλλαξε καθοριστικά την τότε βιομηχανία των κόμικς, αφού η εμφάνιση του Superman στο Action Comics #1, έμελλε να σηματοδοτήσει την αρχή μιας νέας εποχής, γεμάτης από υπερήρωες, όπως ο Batman, η Wonder Woman, o Green Lantern και άλλοι. Ειδικά την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, το θέαμα των καλών υπερηρώων να τσακίζουν τους σατανικούς κακούς ήταν τρομερά δημοφιλές, ωστόσο το τέλος του πολέμου σηματοδότησε και την πτώση του ενδιαφέροντος του κοινού για ιστορίες με παρόμοιες θεματολογίες. Τη θέση των υπερηρωικών περιπετειών άρχισαν να παίρνουν σταδιακά ιστορίες τρόμου, ρομάντσου, εγκλημάτων και western, προσφέροντας μια ανάσα φρέσκου αέρα στο μέσο, την οποία θα έκοβε απότομα, λίγα χρόνια αργότερα, η λογοκρισία που επιβλήθηκε από το Comics Code Authority. Αυτό είχε σαν συνέπεια όλα αυτά τα είδη που είχαν αρχίσει να κυριαρχούν στις σελίδες των κόμικς να επηρρεαστούν έντονα με αποτέλεσμα οι υπερήρωες να αποκτήσουν ξανά τη χαμένη τους δόξα. Ωστόσο και εκείνοι είχαν να πληρώσουν ακριβό αντίτιτιμο, αφού οι περιορισμοί στις ιστορίες ήταν τόσοι πολλοί, ώστε κατέληξαν τελικά να προσφέρουν εντελώς αφελείς ιστορίες, όπου πάντα το καλό θα νικούσε στο τέλος. Η εποχή αυτή πέρασε στην ιστορία ως Silver Age, με το πιο ενδεικτικό δείγμα του κυρίαρχου ύφους εκείνης της περιόδου -τουλάχιστον για το ευρύ κοινό- να είναι ο τηλεοπτικός Batman του '66. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '70, υπήρξε μια χαλάρωση στην επιβεβλημένη λογοκρίσια και κάπως έτσι το είδος του τρόμου άρχισε να επιστρέφει αργά, αλλά σταθερά, ανοίγοντας το δρόμο για την καλλιτεχνική άνθιση των επόμενων χρόνων, αν και δύσκολα θα φανταζόταν κανείς αυτό που θα ακολουθούσε. Αποκορύφωμα αυτής της αλλαγής στη θεματική των κόμικς ήταν δύο κυκλοφορίες, το The Dark Knight Returns και το Watchmen, τα οποία πρέπει να έπεσαν ως κεραυνός εν αιθρία στο ανυποψίαστο αναγνωστικό κοινό που μέχρι τότε είχε συνηθίσει να διαβάζει εξαιρετικά απλοικές ιστορίες. Η επιτυχία του Watchmen ήταν τέτοια που του χάρισε βραβεία Eisner και Hugo (το πρώτο κόμικ που κατάφερε κάτι τέτοιο), ενώ κατάφερε να μπει στη λίστα του περιοδικού TIMES με τα εκατό καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του αιώνα. Αποτύπωση ψυχροπολεμικού κλίματος και γκριζάρισμα χαρακτήρων Κάθε σελίδα του Watchmen εκπέμπει το ψυχροπολεμικό κλίμα της εποχής, την αγωνία για το τέλος του κόσμου που έμοιαζε να πλησιάζει απειλητικά. Πάνω σε αυτή τη φοβία, ο Alan Moore έχτισε μια ιστορία που λάμβανε χώρα σε έναν κόσμο που έμοιαζε αρκετά με τον δικό μας, αλλά είχε και σημαντικές διαφορές. Κυριότερη ήταν η ύπαρξη του Dr. Manhattan, του μοναδικού υπερανθρώπου στο κόμικ, ο οποίος βοήθησε την Αμερική να κερδίσει τον πόλεμο στο Βιετνάμ, παίζοντας καθοριστικό ρόλο στα γεωπολιτικά παιχνίδια της εποχής. Παράλληλα, οι -άνευ υπερδυνάμεων- υπερήρωες είχαν κάνει την εμφάνιση τους αρκετά χρόνια πριν, αλλά κάποια στιγμή υποχρεώθηκαν να αποκαλύψουν τα πρόσωπα τους. Κάποιοι αποσύρθηκαν, άλλοι δούλεψαν για την κυβέρνηση και μόνο ένας φαίνεται να συνέχισε τη δράση του, ο Rorsarch. Ο μοναχικός περιπατητής, έβγαινε κάθε βράδυ στα σοκάκια της Νέας Υόρκης για να τιμωρήσει με βάναυσο τρόπο κάθε είδους (μικρο)εγκληματία. Κάπως έτσι, ανακαλύπτει τυχαία, πως ένας παλιός του συνάδελφος, ο Comedian, έπεσε θύμα δολοφονίας και αρχίζει την έρευνα του, ώστε να μάθει ποιός και γιατί τα έχει βάλει με πρώην υπερήρωες. Η αναζήτηση της αλήθειας θα οδηγήσει τον Rorsarch στη χρήση ακραίων μεθόδων, ασύνηθιστες για τα τότε υπερηρωικά δεδομένα. Η κατάσταση όμως χειροτερεύει, όσο μαθαίνουμε τα παρελθοντικά πεπραγμένα των περισσότερων χαρακτήρων, διαπιστώνοντας σταδιακά ότι απέχουν αρκετά από τον χαρακτηρισμό του ήρωα. Με αυτόν τον τρόπο, ο Alan Moore απομακρύνει τους χαρακτήρες του από τα πρότυπα που είχαν κυριαρχήσει μέχρι τότε, προσθέτοντας μια ηθική περιπλοκότητα στην ιστορία, η οποία ξεχώρισε εύκολα από άλλες σύγχρονες κυκλοφορίες. (β) Ένα φιλόδοξο καλλιτεχνικό εγχείρημα Αφηγηματικά, η προσέγγιση του Moore δεν έμοιαζε με τίποτα από ό, τι είχε προηγηθεί. Η ιστορία του δεν αναζητούσε απεγνωσμένα τις σκηνές δράσεις, αλλά άφηνε χώρο για φιλοσοφικούς προβληματισμούς και απλές, καθημερινές στιγμές την ίδια ώρα που μέρος της πλοκής λάμβανε χώρα στον Άρη(!), ενώ η χρήση λογοτεχνικών αποσπασμάτων, εγγράφων και άλλων ντοκουμέντων πρόσφερε (και προσφέρει) μια μοναδική αναγνωστική εμπειρία, χάρη της οποίας ο κόσμος του κόμικ φαντάζει ακόμα πιο ζωντανός (σημαντική σημείωση: η χρήση αυτών των εγγράφων δεν είναι απαραίτητη για την κάλυψη κάποιου αφηγηματικού κενού, αλλά λειτουργεί μόνο ενισχυτικά στον βασικό κορμό της πλοκής). Το τελικό αποτέλεσμα δεν ήταν άλλο ένα υπερηρωικό κόμικ, αλλά μια ιστορία που άνοιγε αρκετά θεματικά μέτωπα, στα οποία εμβάθυνε μέσα από τις διαφορετικές οπτικές των πρωταγωνιστών. Το Watchmen είναι μια ιστορία μυστηρίου, μια υπερηρωικη ιστορία, αλλά και μια slice of life αφήγηση της ζωής απλών ανθρώπων με ποικίλα προβλήματα. Εν τέλει, η αφήγηση του Moore δημιούργησε ολοκληρωμένους χαρακτήρες και ολοζώντανους κόσμους, σε τέτοιο βαθμό που ελάχιστοι κατάφεραν να προσεγγίσουν ξανά. Βέβαια, δεν πρέπει ούτε στιγμή να υποβιβάζουμε τη σχεδιαστική δουλειά του Gibbons, το σχέδιο του οποίου δεν συνοδεύει απλά το κείμενο του Moore, αλλά συνυπάρχει μαζί του επί ίσης όροις, πολλές φορές προσθέτωντας σημαντικές αφηγηματικές πληροφορίες, ενώ τεύχη όπως το πέμπτο (A Fearful Symmetry) αποτελούν αυτόνομα καλλιτεχνικά επιτεύγματα. "Είμαστε και οι δύο αποφάγια", αναφέρει ο Dan και στο τρίτο πάνελ τα κυριολεκτικά αποφάγια μπαίνουν σχεδόν στο κέντρο. Οπτική αφήγηση στα καλύτερα της. (γ) Επιρροή στα κόμικς (και όχι μόνο) Η ερώτηση σε αυτή την απάντηση είναι εξαιρετικά σημαντική, αφού θα μας βοηθήσει να εκτιμήσουμε κατά πόσο το Watchmen είναι ένα υπερεκτιμημένο κόμικ. Με μια πρώτη ματιά, η απάντηση είναι θετική, αλλά μήπως είναι επίκαιρο για τους λάθος λόγους; Η μόδα του σκοτεινού ύφους Πολλοί ισχυρίζονται πως το κόμικ των Moore, Gibbons και Higgins είναι εξαιρετικά ώριμο, βαθύ και σκοτεινό. Σίγουρα, αυτοί οι ισχυρισμοί δεν απέχουν καθόλου απ' την πραγματικότητα, ωστόσο ο περιορισμός σε αυτούς μας αποπροσανατολίζει από την ουσία της ιστορίας. Η μαγεία και η μεγάλη επιτυχία του Watchmen είναι ότι κατάφερε να κερδίσει την εύνοια και ατόμων έξω από τον χώρο των κόμικς, δίχως να θυσιάσει τη εγγενή γελοιότητα της ιδέας των υπερήρων και των ενήλικων ανθρώπων που ντύνονται το βράδυ με λάτεξ στολές για να βαράνε κακοποιούς. Αυτό το μοναδικό πάντρεμα του σοβαρού ύφους με τις πιο γελοίες στιγμές, πιστώνεται στο σενάριο του Alan Moore -που ναι, διαθέτει και κωμικές στιγμές-, στο σχέδιο του Gibbons που αποτυπώνει ιδανικά και τις ρεαλιστικές, αλλά και τις φανταστικές πτυχές της ιστορίας (βλ. καλαμάρι), αλλά και στην ανατρεπτική χρωματική παλέτα του John Higgins που δημουργεί έναν κόσμο οικείο και αυτόνομο την ίδια στιγμή. Η φαντασία επιτίθεται στον ρεαλισμό. Αυτή την ιδιαιτερότητα φαίνεται να ξέχασαν, να αγνόησαν ή να μην αντιλήφθηκαν καν όσοι θέλησαν να συνεχίσουν το πνεύμα της ιστορίας του Watchmen, με τη συμπαθέστατη σε γενικές γραμμές μεταφορά του Zack Snyder να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρ' ότι, ο Snyder έμεινε πιστός πάνελ προς πάνελ στο κόμικ, επέλεξε να αλλάξει ένα βασικό πράγμα, το φινάλε, το οποίο καθόλου τυχαία είναι και μια απ' τις πιο "γελοίες" και "παιδικές" στιγμές της ιστορίας. Αυτή η σοβαρή προσέγγιση του είδους κορυφώθηκε σε ταινίες, όπως το The Dark Knight και Joker, οι οποίες μοιάζουν να ντρέπονται για την καταγωγή τους (χρησιμοποιώντας το έργο του Moore ως σημείο αναφοράς της ποιότητας τους), αλλά και σε άλλες κομιξικές ιστορίες, οι οποίες προσπάθησαν να διώξουν από πάνω τους την υπερηρωική ρετσινιά, διατηρώντας όμως εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα τους βοηθούσαν να κερδίσουν την χαμένη εκτίμηση τους απο το ευρύ κοινό. Τη βία και τη σκοτεινιά. Αντίθετα, το φανταστικό στοιχείο που ακόμα και σήμερα συνοδεύεται από αρνητικούς χαρακτηρισμούς, παραγκωνίστηκε, ώστε να μπορούν οι ιστορίες να χαρακτηρισθούν "ώριμες", "βαθειές" και "σκοτεινές". Κάπως έτσι λοιπόν, κατέληξε μια τόσο ριζοσπαστική ιστορία να ρίξει τη σκιά της σε ένα ολόκληρο είδος, σε ένα ολόκληρο μέσο, κυρίως για τους λάθους λόγους, εγκλωβίζοντας τη δημιουργικότητα σε μια στείρα ανακύκλωση και αναγκάζοντας τον Moore να εκφράσει τη δυσαρέσκεια του για την επιρροή που άσκησε τελικά η δημιουργία του. (Για την ιστορία, οι μοναδικές ταινίες που επιχείρησαν να δημιουργήσουν έναν δικό τους κόσμο, να κάνουν μια απόπειρα speculative fiction ήταν τα Man of Steel και Aquaman, τα οποία αγκάλιασαν μέρος της κομιξικής αφέλειας. Στον ίδιο τον χώρο των κόμικς, οι δουλειές του Grant Morrison λειτουργούν ως αντίβαρο στην επιβεβλημένη σοβαροφάνεια και κόμικς όπως το Justice League: The New Frontier είναι απόδειξη ότι η αφέλεια μπορεί να συνδυαστεί με την περιπλοκότητα, δίνοντας μας εξαιρετικά αποτελέσματα.) Δεδομένου ότι όλη αυτή η σοβαροφάνεια που κυριαρχεί στο υπερηρωικό είδος προέρχεται (και) από το Watchmen, σίγουρα μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε ακόμα επίκαιρο. Ωστόσο, αν δωθεί έμφαση στα υπόλοιπα, παραμελημένα χαρακτηριστικά του (τη φαντασία, το λεπτομερές χτίσιμο κόσμου, την ιδιαίτερη αφήγηση) το Watchmen θα μπορεί να αποδειχθεί πυξίδα προς το μέλλον, βοηθώντας το χώρο του φανταστικού να προχωρήσει μπροστά και να ξεκολλήσει απ' το μηδενισμό που έχει κυριεύσει την ποπ κουλτούρα. Η πρωτότυπη αφήγηση του Watchmen δείχνει το δρόμο προς το μέλλον Λίγο καιρό πριν, ο Soderbergh κυκλοφόρησε μια διαδραστική σειρά, το Mosaic. Η σειρά αυτή όμως, δεν ήταν διαδραστική με τον τρόπο του Black Mirror: Bandersnatch, δηλαδή δεν είχε ως σκοπό να επιτρέψει στους θεατές να επιλέξουν την δική τους κατάληξη της ιστορίας, αλλά έμοιαζε περισσότερο με το Watchmen (κι όμως!). Πιο συγκεκριμένα, αν κάποιος ήθελε να παρακολουθήσει τη σειρά απ' την κατάλληλη εφαρμογή θα είχε τη δυνατότητα να διαβάσει διάφορα ντοκουμένα απ' τον κόσμο της σειράς, ακριβώς δηλαδή όπως συνέβη και στο κόμικ του Moore, μετατρέποντας την παρακολούθηση της σε μια εντελώς διαφορετική εμπειρία. Κάτι παρόμοιο, έχει συμβεί και με το τηλεοπτικό Twin Peaks, για το οποίο έχουν κυκλοφορήσει βιβλία με αστυνομικές αναφορές σχετικές με το μυστήριο της σειράς, τα οποία δεν είναι απαραίτητα για την κατανόηση της βασικής πλοκής, απλώς προσφέρουν τη δυνατότητα εμβάθυνσης στην ιστορία, αλλά και στο πρόσφατο X-Men House of X/Power of X με τη χρήση ντοκουμέντων, ενώ μια πιο δυστοπική εκδοχή αυτού του είδους αφήγησης βρίσκουμε στο Star Wars, το οποίο δημοσιεύει σημαντικά στοιχεία της πλοκής του, είτε σε κόμικς, είτε σε βιβλία που μπαλώνουν αμήχανες σκηνές, είτε ακόμα και στο... Fortnite. (δ) Πόσο ικανοποιητικά στέκονται οι θεματικές του σήμερα; Με βάση τα όσα γράφτηκαν παραπάνω, αρχίζει να διαφαίνεται προς τα που κλίνουμε ως προς την απάντηση μας για τη σπουδαιότητα και σημασία του Watchmen. Ένα κόμικ το οποίο αποτελεί ορόσημο για την υφολογική στροφή ενός ολόκληρου μέσου και το οποίο φαίνεται να κρύβει σπέρματα των αφηγηματικών τεχνικών του μέλλοντος, σίγουρα μπορεί να χαρακτηρισθεί τουλάχιστον σημαντικό. Ωστόσο, ένα εξαιρετικά καίριο ερώτημα είναι κατά πόσο οι θεματικές της ιστορίας είναι επίκαιρες σήμερα. Μήπως το ψυχροπολεμικό κλίμα μοιάζει πλέον ξεπερασμένο; Μήπως το σενάριο είναι σεξιστικό, οπότε πρέπει να κάψουμε το κόμικ μαζί με άλλα έργα παλιότερων δεκαετιών τα οποία δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες για εκπροσώπηση διάφορων κοινωνικών ομάδων; Ή μήπως ο Moore της δεκαετίας του '80 βάζει τα γυαλιά στο 90% εκείνων που ισχυρίζονται ότι γράφουν πολιτικοποιημένες ιστορίες; Η απάντηση θα δωθεί στο επόμενο (και τελεύταιο) μέρος του αφιερώματος στο Watchmen, όπου θα αναλύσουμε τις θεματικές της ιστορίας μέσα απ' τους χαρακτήρες της.
  5. «Γινόμαστε πολιτικοί από τη στιγμή που ζούμε στον κόσμο» Γιάννης Κουκουλάς, Γιάννης Ιατρού Ευρέως γνωστός ως ο σχεδιαστής που έδωσε μορφή στο αριστουργηματικό κόμικς Watchmen σε σενάριο του Alan Moore, ο Βρετανός δημιουργός Dave Gibbons βρέθηκε στην Ελλάδα στο πλαίσιο του AthensCon 2019, γεγονός που στάθηκε αφορμή για μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση μαζί του. Ο συγχρονισμός δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερος, αφού η μεταφορά του σημαντικότερου έργου του βετεράνου καλλιτέχνη σε τηλεοπτική σειρά ξεκίνησε να προβάλλεται τον Οκτώβρη στο Netflix Γεννημένος το 1949 στο Λονδίνο, ο Dave Gibbons θεωρείται σήμερα ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους δημιουργούς κόμικς. Αν και ξεκίνησε από τα βρετανικά underground περιοδικά και συνέχισε στο ιστορικό 2000AD, σύντομα άρχισε να συνεργάζεται με σπουδαίους σεναριογράφους στις μεγαλύτερες εταιρείες. Εχει συνυπογράψει ορισμένα από τα πιο δημοφιλή κόμικς των τελευταίων ετών σε σενάρια των Alan Moore, Frank Miller, Mark Waid, Mark Millar κ.ά. Παρά τα 70 χρόνια του παραμένει παραγωγικότατος και, όπως τον γνώρισαν οι επισκέπτες τού The Athens Con την περασμένη εβδομάδα, ευγενέστατος και με ρηξικέλευθες απόψεις για τη γλώσσα και την τέχνη των κόμικς. Αναπόφευκτα ξεκινάμε με τους «Watchmen». Πριν από λίγες μέρες ξεκίνησε η τηλεοπτική σειρά. Εχουν υπάρξει επίσης τα τελευταία χρόνια ατελείωτα prequels, sequels, spinoffs... Τι πιστεύετε ότι σημαίνουν σήμερα οι «Watchmen» για τους αναγνώστες κόμικς και τι για εσάς; Τι διατηρείται από το εμβληματικό αυτό έργο και την αίγλη του 34 χρόνια μετά; Ο Άλαν κι εγώ φτιάξαμε το «Watchmen» πολλά χρόνια πριν ως γκράφικ νόβελ: μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος, ήταν δηλαδή αυτοτελές. Τα prequels και τα sequels κάπως το ξεχειλώνουν. Αν το «Watchmen» είναι ένα ανέκδοτο, τα prequels το εξηγούν ουσιαστικά... σκοτώνοντάς το, αφού αναλύονται κομμάτια που λάμβανες σαν δεδομένα, χωρίς να χρειάζεσαι τόσο ενδελεχή επεξήγηση, ενώ τα sequels συνθέτουν το σύμπαν των «Watchmen» με το υπόλοιπο σύμπαν της DC, κάτι το οποίο προσωπικά βρίσκω ανούσιο. Φυσικά όλες οι δουλειές ξεχειλίζουν από ταλέντο, τα βιβλία φαίνονται υπέροχα, απλά δεν βρίσκω κάποιο λόγο να ξεχειλωθεί τόσο, πέρα από τα χρήματα. Και για να είμαι ειλικρινής, δεν πιστεύω καν πως φέρνουν και τόσο πολλά χρήματα. Πάντοτε πιστεύαμε ότι θα ήταν υπέροχο να γίνει ταινία, φαντάσου πόσο συναρπαστικό μάς φαινόταν εκείνη την εποχή. Παρά τις δυσκολίες, η σημαντικότερη εκ των οποίων ήταν πως το έργο δεν ήταν «όχημα» για έναν ήρωα-σταρ, μετά την απήχηση των ταινιών του Batman άνοιξε ο δρόμος για τη μεταφορά του «Watchmen», κάτι που ανέλαβε ο Zack Snyder. Τους πρώτους τρεις μήνες αφότου προβλήθηκε το τρέιλερ της ταινίας, πουλήσαμε περισσότερα αντίτυπα απ’ ό,τι είχαν πουληθεί τα προηγούμενα 25 χρόνια – αν το δεις δηλαδή αποκλειστικά ως διαφήμιση για τη δουλειά μας, τότε τα πήγε περίφημα! Απόσπασμα από το «Watchmen» Η τηλεοπτική σειρά όμως είναι το κάτι άλλο! Μου αρέσει η δουλειά του Ντάνιελ Λίντελοφ όπως και να ‘χει. Η «μετάφραση» είναι πάλι διαφορετική, αφού έχουμε το μακρόσυρτο σπάσιμο σε επεισόδια, πρόκειται όμως για κάτι το οποίο, ως φαν των πλατφορμών streaming, λατρεύω να καταναλώνω. Νομίζω ότι η κρίσιμη επιλογή του Λίντελοφ να απομακρυνθεί όσο χρειαζόταν από το πρωτότυπο υλικό οδηγεί ουσιαστικά σε μια παρέκταση του αυθεντικού έργου. Αν το δικό μας «Watchmen» είναι μια πέτρα που πέφτει στο νερό, αυτό που βλέπουμε στις οθόνες μας είναι το κελάρυσμα που αυτή προκαλεί, κάτι πολύ φρέσκο και καινούργιο. Ως θεατής αγωνιώ για το νέο επεισόδιο κάθε εβδομάδα. Δεν έχω δει ακόμα το τελευταίο γιατί είμαι στην Ελλάδα και ανυπομονώ να γυρίσω σπίτι και να το δω με την ησυχία μου. Σήμερα, όποιος έχει δει μια ταινία της Marvel και ίσως ενδιαφέρθηκε για τα κόμικς, αν μπει σε ένα κομιξάδικο και πει «ενδιαφέρομαι για γκράφικ νόβελ, από πού να ξεκινήσω;», θα του πουν «ξεκίνα από το Watchmen». Γιατί είναι αυτοτελές, η αφήγηση είναι απλή και παρά την πολυπλοκότητά της, πρόκειται για ένα κόμικς ικανό να φέρει νέο κόσμο. Κι αυτό γίνεται πολλά χρόνια, μερικές φορές όμως με λάθος προσέγγιση. Ο Αλαν κι εγώ φτιάξαμε το «Watchmen» με πολλή αγάπη για αυτού του είδους τους χαρακτήρες, αλλά ένα μεγάλο κομμάτι της βιομηχανίας κόμικς σκέφτηκε «είναι ζοφερό, σκληρό και σκοτεινό, ας τα κάνουμε όλα έτσι». Με τον Αλαν οφείλουμε ένα μεγάλο συγγνώμη που καταδικάσαμε τα κόμικς της εποχής να είναι ζοφερά, σκληρά και σκοτεινά. «Watchmen», σε σενάριο του Alan Moore και «The Secret Service» από τη συνεργασία του με τον Mark Millar Οι Watchmen, η Martha Washington, ο Σούπερμαν με τον Αλαν Μουρ και άλλες δουλειές σας αμφισβήτησαν τις παραδόσεις του υπερηρωικού είδους. Πόσο πιστεύετε ότι συμβάλατε στη σύγχρονη κατάσταση της αποδόμησης; Ή μήπως δεν έχει αλλάξει τίποτα και οι υπερήρωες πουλάνε ακόμα ματσίλα και ανδρισμό; Ενα από τα ενδιαφέροντα πράγματα που συμβαίνουν στα σημερινά κόμικς είναι πως υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ποικιλία. Φυσικά υπάρχουν βρετανικά κόμικς, όπως υπάρχουν και ελληνικά, ευρωπαϊκά και αμερικανικά. Όταν βρεθείς σε ένα αμερικανικό συνέδριο κόμικς, θα περιτριγυρίζεσαι από πολλά αμερικανικά, αλλά πάντοτε θα υπάρχουν και πολλά ευρωπαϊκά κόμικς. Αισθάνομαι πως οι διαφορετικές βιομηχανίες κόμικς έχουν τρόπον τινά συμπτυχθεί. Την εποχή που μεγάλωνα διαβάζοντας αμερικανικά κόμικς είχαν τραβήξει το ενδιαφέρον μου τα λεγόμενα indie κόμικς, τα οποία όμως χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά Ευρωπαίους καλλιτέχνες: Ιταλούς, Ισπανούς, αλλά και Λατινοαμερικανούς. Πάντοτε απολάμβανα αυτήν την ποικιλομορφία. Παράλληλα αυξάνεται και το πλήθος των αναγνωστών αλλά και τα διαφορετικά χαρακτηριστικά τους. Στο παρελθόν ήταν ένα σχεδόν ανδροκρατούμενο χόμπι, οπότε δεν υπήρχε μεγάλη ευχέρεια να δεις διαφορετικές όψεις του ίδιου χαρακτήρα. Πιστεύω πως σε αυτό το επίπεδο το «Watchmen» συνέβαλε με την έννοια πως ασχοληθήκαμε με τους χαρακτήρες, χτίσαμε τα προφίλ τους σαν να ήταν πραγματικοί άνθρωποι. Το ίδιο και με τη Martha Washington. Δεν είναι υπερήρωας – παραμένει ήρωας, αλλά έφερε από νωρίς στο προσκήνιο το ζήτημα της αναγκαιότητας να μην είναι όλοι οι ήρωες αρρενωποί λευκοί άντρες, έδειξε πως υπάρχουν εναλλακτικές. Είναι μία από τους αγαπημένους μου χαρακτήρες. Κατά κάποιον τρόπο η ιστορία της έχει στοιχεία σάτιρας, όχι με τη φιλοσοφική έννοια, αλλά σε επίπεδο... πολιτικού ανέκδοτου. Μου αρέσει όταν οι γραμμές δεν είναι τόσο κρυστάλλινες και κατά κάποιον τρόπο θολώνουν και αλληλοκαλύπτονται. «Martha Washington - Give me Liberty» σε σενάριο του Frank Miller και «Superman» από ακόμη μια συνεργασία του με τον Alan Moore Γίνατε διάσημος επί θατσερισμού και ριγκανισμού και φαντάζομαι ότι εκείνες οι σκληρές εποχές έπαιξαν ρόλο και στις δικές σας επιλογές. Σήμερα, επί Τραμπ και επικείμενου Brexit, πόσο επηρεάζει η πολιτική τα έργα σας; Γινόμαστε αναπόφευκτα πολιτικοί από τη στιγμή που ζούμε στον κόσμο και επηρεαζόμαστε από τον ρου του. Όλοι οι άνθρωποι έχουν την τάση να έχουν μια άποψη. Θεωρώ όμως πως η προπαγάνδα παραείναι βαρετή, αφού είναι σαν να κοιτάς μόνιμα σε μια κατεύθυνση και να χάνεις οτιδήποτε υπάρχει γύρω σου. Νομίζω ότι με το «Watchmen» εξερευνήσαμε σε έναν βαθμό τον αυταρχισμό και γενικότερα τη δεξιά αντίληψη της πολιτικής, κάτι που έκανε πολύ πιο έντονα ο Αλαν στο «V For Vendetta», όπου μιλούσαμε για ένα απολυταρχικό, φασιστικό πλαίσιο. Αυτό που θεωρώ εκπληκτικό είναι πως έργα που έχουν γραφτεί 30 ή και 40 χρόνια πριν μπορούν να εκφράσουν απόλυτα καταστάσεις που βιώνουμε και σήμερα: άλλος ένας τρελός πρόεδρος, ένας πρόεδρος της σόου μπιζ. Αυτό ακριβώς ήταν και ο Ρίγκαν. Επί Τραμπ είχα περάσει μια περίοδο που περίμενα μανιωδώς την πτώση του. Κάθε φορά που έκανε κάποια απαράδεκτη χοντράδα σκεφτόμουν «αποκλείεται να τη γλιτώσει με αυτό», αλλά κάθε φορά τα κατάφερνε! Οσο περήφανος Βρετανός κι αν αισθάνομαι, παραμένω βαθιά Ευρωπαίος και διαφωνώ κάθετα με το Brexit. Από τη μια όμως αισθάνομαι πως πλέον είναι όλα χαμένα, και από την άλλη παραμένω αθεράπευτα αισιόδοξος. Απόσπασμα από το «Martha Washington Dies» σε σενάριο του Frank Miller Πώς σας φάνηκε το φεστιβάλ κόμικς στην Ελλάδα; Πόσο νόημα έχουν αυτές οι εκδηλώσεις για τη δουλειά σας και για την τέχνη των κόμικς; Όταν ήμουν 10 χρονών, ζούσα σε έναν κόσμο όπου τα κόμικς ήταν μια μοναχική ασχολία, αφού ελάχιστοι από τους φίλους μου διάβαζαν, πόσο μάλλον φανατικά. Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια για να βρεθώ σε φεστιβάλ κόμικς, όπως το San Diego, και να δω με τα μάτια μου πως υπάρχουν τόσοι πολλοί που μοιράζονται το ίδιο πάθος με μένα, απλώς στην καθημερινή ζωή είναι διασκορπισμένοι. Αυτές οι εκδηλώσεις, οι οποίες διαρκώς αυξάνονται και πληθαίνουν και γίνονται πλέον σε διάφορα μέρη σε όλον τον κόσμο, είναι μια καλή ευκαιρία λοιπόν να συναντηθούν όλοι αυτοί: παθιασμένοι πιτσιρικάδες, φανατικοί συλλέκτες, γηραιότεροι άνθρωποι που κάποτε διάβαζαν κόμικς και νοσταλγούν. Στη γειτονιά σου μπορεί να είσαι ο μοναδικός κομιξάκιας, εκεί όμως είσαι μια σταγόνα στο νερό. Κάθε χρόνο δέχομαι μερικές χιλιάδες προσκλήσεις για αντίστοιχες εκδηλώσεις, καταλήγω όμως να πηγαίνω σε 3 ή 4. Ο λόγος που βρίσκομαι στην Αθήνα είναι επειδή ρώτησα μερικούς από τους φίλους μου που έχουν φιλοξενηθεί εδώ τα προηγούμενα χρόνια και με διαβεβαίωσαν πως η διοργάνωση, η ομάδα, ο χώρος, η φιλοξενία θα είναι εξαιρετικά – το οποίο και διαπίστωσα ιδίοις όμμασι. Το ξενοδοχείο ήταν εξαιρετικό, το φαγητό προσεγμένο, οι διοργανωτές ευγενείς και γνώστες του αντικειμένου. Πάνω απ’ όλα όμως το κοινό ήταν τόσο θερμό, τόσο ενθουσιώδες... Επίσης τυχαίνει συχνά να συναντάς φίλους σου. Όταν πηγαίνεις σε τέτοιες εκδηλώσεις, είναι σαν να ταξιδεύεις με ένα υπερωκεάνιο το οποίο βυθίζεται και ξαφνικά καλείσαι να πηδήξεις σε μια σωσίβια λέμβο, όπου δεν ξέρεις με ποιους θα είσαι. Και αυτό θα κάνει τη διαφορά. Μερικές φορές δεν θέλεις να βγεις από εκεί, ακόμα κι αν φτάσεις στον προορισμό σου και άλλες θα ήθελες να βγεις από τη λέμβο και να συνεχίσεις κολυμπώντας. Η εμπειρία μου εδώ ήταν μία από τις καλύτερες και θέλω να ευχαριστήσω άπαντες για την αντιμετώπιση που μου επιφύλαξαν. Πηγή
  6. Πώς το «Watchmen» άλλαξε την ιστορία των κόμικς Ξεκινώντας από το φθινόπωρο του 1986, οι Αλαν Μουρ και Ντέιβ Γκίμπονς άλλαξαν την ιστορία των κόμικς με τα 12 τεύχη του «Watchmen». Η ιστορία τους συνδύαζε αστυνομικό νουάρ, ψυχροπολεμική παράνοια, υπερήρωες χωρίς υπερδυνάμεις, σεξ, βία και αποδόμηση όλων όσων ξέραμε για τα κόμικς μέχρι τότε. Τι είδους άνθρωποι φοράνε πολύχρωμα κολάν και βγαίνουν στους δρόμους για να πλακωθούν στο ξύλο; Πώς θα ήταν ο κόσμος μας αν υπήρχε ανάμεσα στους κοινούς θνητούς ένα ον με θεϊκές δυνάμεις; Ερωτήματα που το «Watchmen» απάντησε με τολμηρό και πρωτοποριακό τρόπο, σεναριακά και εικαστικά. Από σχεδιαστικής άποψης, για παράδειγμα, είναι πρωτοποριακό το χώρισμα της κάθε σελίδας σε 9 καρέ, που επιτρέπει στη δράση να προχωράει πιο γρήγορα, ενώ δίνει τη δυνατότητα για πάνω από 300 διαφορετικούς συνδυασμούς των καρέ. Φανταστείτε ότι ένα από τα 12 τεύχη-κεφάλαια που έχει τον τίτλο «Fearful Symmetry», είναι όλο συμμετρικό, είτε ως προς την τοποθέτηση των καρέ στις απέναντι σελίδες είτε ως προς τα χρώματα που κυριαρχούν σε κάθε ένα από αυτά. Δείτε, για παράδειγμα, πώς εναλλάσσονται σε μία σελίδα τα καρέ όπου κυριαρχεί το κόκκινο με εκείνα που στηρίζονται στο κίτρινο και το μωβ. Το βίντεο του Insider που θα δείτε στη συνέχεια, συντάσσεται με την ευρέως αποδεκτή άποψη ότι το «Watchmen» (που κυκλοφορεί σε ενιαίο γκράφικ νόβελ με τα 12 τεύχη στη σειρά) είναι το καλύτερο κόμικ όλων των εποχών. Και την υποστηρίζει με μια σειρά από επιχειρήματα που θα σας κάνουν, αν έχετε ήδη το «Watchmen» να το ξαναδιαβάσετε από την αρχή, και αν δεν το έχετε να τρέξετε στο κοντινότερο «κομιξάδικο». https://youtu.be/JLKZOQnWs80 Τέλος, η σειρά «Watchmen» του ΗΒΟ που έκανε πρεμιέρα τον Οκτώβριο θεωρείται μία από τις καλύτερες της χρονιάς, και αποτελεί σίκουελ του κόμικ. Στην Ελλάδα προβάλλεται από τη Nova, ταυτόχρονα με την Αμερική και με ελληνικούς υπότιτλους κάθε Κυριακή στις 04:00 μετά τα μεσάνυχτα, και σε Prime Time προβολή κάθε Δευτέρα στις 22:00, στο Novacinema4HD. https://youtu.be/7RhBjI9dPe4 Πηγή
  7. Η μεγάλη δημοσιότητα φέρνει και μεγάλα ψαλίδια Γιάννης Κουκουλάς Τα κόμικς αντιμετώπιζαν πάντα προβλήματα με τη λογοκρισία. Σπανίως περιλαμβάνονταν όμως σε λίστες οργανισμών που μάχονται για την ελευθερία και τη διακίνηση των ιδεών, καθώς θεωρούνταν ανάξια λόγου και αναφοράς. Η μεγάλη δημοφιλία που απολαμβάνουν πολλά κόμικς τα τελευταία χρόνια οδηγεί στην αύξηση των κρουσμάτων λογοκρισίας. Και στην εγρήγορση των φορέων που αγωνίζονται για την εξάλειψή της. Εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες το Ίδρυμα για τη Νομική Προστασία των Κόμικς (Comic Book Legal Defense Fund, CBLDF) στις ΗΠΑ δραστηριοποιείται πάνω στην προστασία δημιουργών κόμικς, εκδοτών, βιβλιοπωλών και φυσικά αναγνωστών από τη λογοκρισία. Ιδρυτής του υπήρξε ο εμβληματικός Denis Kitchen, δημιουργός κόμικς, σημαντικός εκπρόσωπος του underground ρεύματος και μετέπειτα ιδιοκτήτης της εταιρείας Kitchen Sink Press, με αξιοσημείωτη παραγωγή στον τομέα των εναλλακτικών κόμικς. Καταστατική αρχή και βασική προτεραιότητα του CBLDF από τη μέρα της ίδρυσής του υπήρξε η προστασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από την πρώτη συνταγματική τροποποίηση. Σε δεκάδες μέχρι σήμερα περιπτώσεις οι εθελοντές ακτιβιστές του CBLDF από κάθε τομέα της παραγωγής κόμικς σε συνεργασία με δικηγόρους και άλλες οργανώσεις για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των αναγνωστών έχουν δημοσιοποιήσει προβλήματα λογοκρισίας και έχουν δράσει με κάθε νόμιμο μέσο για να αποτρέψουν τον αποκλεισμό βιβλίων από την αγορά, τις εκθέσεις και τις δημόσιες πανεπιστημιακές και σχολικές βιβλιοθήκες σε όλη την αμερικανική επικράτεια. Όπως οι ίδιοι τονίζουν, η μεγάλη αποδοχή που γνωρίζουν πλέον τα κόμικς και η είσοδός τους στον δημόσιο και ακαδημαϊκό λόγο έχει συνέπεια και την όλο και μεγαλύτερη στοχοποίησή τους από συντηρητικούς κύκλους που μέχρι πρότινος τα θεωρούσαν αμελητέας σημασίας αναγνώσματα. Πριν από λίγες ημέρες το CBLDF δημοσιοποίησε την έκθεση της ειδικής υπηρεσίας του Αμερικανικού Οργανισμού Βιβλιοθηκών αναφορικά με τα βιβλία που υπέστησαν τη βία της λογοκρισίας περισσότερο από άλλα κατά την τελευταία δεκαετία. Και, διόλου περίεργο, ανάμεσά τους βρίσκονταν πολλά κόμικς. Από αυτά, τα έργα που αντιμετώπισαν τα πιο έντονα προβλήματα ήταν ορισμένα από τα πιο αναγνωρισμένα, πολυβραβευμένα και ευπώλητα κόμικς των τελευταίων ετών. Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, στις πρώτες θέσεις ξεχωρίζουν το «Fun Home» της Alison Bechdel (κυκλοφορεί στα ελληνικά ως «Το Θανατάδικο» από τις εκδόσεις Γράμματα), το «Watchmen» των Alan Moore - Dave Gibbons (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis), το «Maus» του Art Spiegelman (κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Zoobus), το «Y: The Last Man» των Brian Vaughan, Pia Guerra κ.ά. (ο πρώτος τόμος κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis) και το «Bone» του Jeff Smith (ολόκληρη η σειρά κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Jemma Press). «Fun Home» («Το Θανατάδικο») της Alison Bechdel Το βραβευμένο βιβλίο της Αμερικανίδας δημιουργού με τον ευφυή υπότιτλο-λογοπαίγνιο «A Family Tragicomic» (Ενα οικογενειακό τραγικόμικς) γνώρισε τεράστια επιτυχία και ακολουθήθηκε από τη συνέχειά του με τίτλο «Are You my Mother» (Μήπως είσαι μάνα μου;). Από το 2006 ωστόσο, που πρωτοκυκλοφόρησε, μέχρι σήμερα εξακολουθεί να προκαλεί την οργή συντηρητικών κύκλων λόγω των θεμάτων με τα οποία καταπιάνεται. Αποτελεί μια μορφή απομνημονευμάτων της δημιουργού του που συνθέτει μια ιδιότυπη αυτοβιογραφία εστιάζοντας στην οικογενειακή της κατάσταση, στην εξωτερίκευση της ομοφυλοφιλίας της αλλά και στην αυτοκτονία του πατέρα της, ιδιοκτήτη γραφείου τελετών και επίσης ομοφυλόφιλου. Πέρσι και φέτος το βιβλίο αντιμετώπισε προβλήματα καθώς σύλλογοι γονέων στο Νιου Τζέρσεϊ απαίτησαν και πέτυχαν την απόσυρσή του από τις σχολικές βιβλιοθήκες με τον ισχυρισμό ότι τα παιδιά τους θα υποστούν ανεπανόρθωτη βλάβη αν το διαβάσουν. Μετά τις αντιδράσεις του CBLDF και του National Coalition Against Censorship (Εθνική Συμμαχία Ενάντια στη Λογοκρισία) η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια και η ετυμηγορία ήταν υπέρ του βιβλίου, το οποίο τελικά επέστρεψε στα σχολεία. «Watchmen» των Alan Moore - Dave Gibbons Ένα από τα πιο γνωστά βιβλία στην ιστορία των κόμικς, το «Watchmen», άλλαξε τη ροή των υπερηρωικών περιπετειών και έθεσε νέες βάσεις στις ιστορίες με τους αυτόκλητους ήρωες με τα κολάν παρουσιάζοντάς τους πιο ανθρώπινους, πιο ευάλωτους, πιο επιρρεπείς στα λάθη και στα πάθη. Φαντάζει τελείως παράλογο ένα τέτοιο βιβλίο να αποτελεί στόχο των λογοκριτών, αλλά στο Κάνσας των ΗΠΑ, όπως μεταφέρει το CBLDF μετά την αποκαλυπτική έκθεση ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού (Books to Prisoners) που αντικείμενό του έχει να προωθεί βιβλία στους φυλακισμένους, το «Watchmen» βρισκόταν ανάμεσα στα 7.000 βιβλία που οι αρχές του Κάνσας είχαν απαγορεύσει επί σειρά δεκαετιών στους περίπου 10 χιλιάδες έγκλειστους της Πολιτείας. «Y: The Last Man» των Brian Vaughan - Pia Guerra Όταν όλα τα αρσενικά πλάσματα του πλανήτη, εκτός από τον Yorick, πεθαίνουν από μια άγνωστη αιτία, ο πρωταγωνιστής του δεκάτομου έργου πρέπει να προσαρμοστεί και να επιβιώσει σε έναν εκ των πραγμάτων κόσμο μητριαρχίας και νέων συνθηκών. Τι κι αν το πολυεπίπεδο «Y: The Last Man» έχει αναφορές στο κλασικό «Ο τελευταίος άνθρωπος» της Μέρι Σέλεϊ, τι κι αν το όνομα του τελευταίου άντρα παραπέμπει στον σεξπιρικό χαρακτήρα από τον Άμλετ και κάνει λογοπαίγνιο με το σύμβολο του χρωμοσώματος που καθορίζει το αντρικό φύλο στον άνθρωπο, αυτά δεν ήταν αρκετά για να αποφύγει το βιβλίο τις περιπέτειες σε κολέγιο της Καλιφόρνιας, όταν ζητήθηκε η απόσυρσή του μαζί με άλλων κόμικς όπως το «Persepolis» της Marjane Satrapi, το «Sandman» του Neil Gaiman κ.ά. με την κατηγορία της πορνογραφίας. Τα άμεσα αντανακλαστικά του CBLDF και της Συμμαχίας Ενάντια στη Λογοκρισία απέτρεψαν τα χειρότερα και το βιβλίο «αθωώθηκε». «Bone» του Jeff Smith Από τα πρώτα χρόνια της ετήσιας δημοσίευσης της λίστας με τα πιο απαγορευμένα βιβλία που κοινοποιεί ο Αμερικανικός Οργανισμός Βιβλιοθηκών, το εννιάτομο και πολυβραβευμένο «Bone» του Jeff Smith έχει σταθερή παρουσία σε διάφορες Πολιτείες. Οι πιο συχνές κατηγορίες που δέχεται είναι ότι περνάει πολιτικά μηνύματα στα παιδιά, είναι βίαιο και έχει ρατσιστικό περιεχόμενο, παρουσιάζει χαρακτήρες να πίνουν και να καπνίζουν κ.ά. Όπως υπενθυμίζει το CBLDF, σε μία από τις απόπειρες λογοκρισίας ο Jeff Smith είχε δηλώσει: «Δεν έχω ιδέα ποιο ακριβώς βιβλίο διάβασαν αυτοί οι άνθρωποι. Ακούγοντας παρόμοιες καταγγελίες το τελευταίο διάστημα αρχίζω να πιστεύω πως τέτοιες εξωφρενικές κατηγορίες (στ’ αλήθεια, ρατσισμός;) μαρτυρούν περισσότερα για αυτούς που τις εξαπολύουν παρά για τα ίδια τα βιβλία». Αν και το βασικό θέμα του είναι απλώς το επικό, περιπετειώδες ταξίδι μιας οικογένειας funny animals και η ιστορία προάγει με χιούμορ τη φιλία, τη διαφορετικότητα και την αφοσίωση, υπήρξαν περιπτώσεις στο Τέξας, στο Νιου Μέξικο, στη Μινεσότα και αλλού που κάποιοι ενοχλήθηκαν και ζήτησαν την απόσυρσή του από τις σχολικές βιβλιοθήκες. Σε κάθε περίπτωση το CBLDF βοήθησε να «πέσουν» οι κατηγορίες και να μπορούν μικροί και μεγάλοι να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στο σπουδαίο αυτό έργο. «Maus» του Art Spiegelman Το πασίγνωστο έργο του Αμερικανού δημιουργού, που τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ το 1992 για τη σπαρακτική καταγραφή του Ολοκαυτώματος μέσω της βιογραφίας του πατέρα του, Εβραίου επιζήσαντος του Αουσβιτς, έχει δεχτεί πολλές επιθέσεις κατά καιρούς, με τις περισσότερες από αυτές να εστιάζουν στην εργαλειοποίηση του Ολοκαυτώματος στην οποία, όπως ισχυρίζονται, προβαίνει ο Spiegelman. Στη Ρωσία όμως, το 2015, το βιβλίο αποσύρθηκε από τα ράφια πολλών βιβλιοπωλείων εξαιτίας ενός νέου νόμου που απαγορεύει να φαίνεται η σβάστικα ακόμα και σε κάποιο έργο τέχνης. Στο εξώφυλλο του Maus φιγουράρει μια ευμεγέθης σβάστικα, με αποτέλεσμα ένα βιβλίο που δημιουργήθηκε για να καταγγείλει τον ναζισμό να πέσει θύμα των υπερβολών μιας κακώς εννοούμενης πολιτικής ορθότητας. Επιπλέον το Maus δέχτηκε απειλές και σε πολλά αμερικανικά σχολεία με την κατηγορία ότι προβάλλει πολιτικά θέματα που δεν αρμόζουν σε ανήλικους μαθητές. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με τη συντηρητική στροφή στις ΗΠΑ να γίνεται όλο και πιο απότομη, το έργο του CBLDF γίνεται όλο και πιο σημαντικό αλλά όλο και πιο δύσκολο. Οι περιπτώσεις λογοκρισίας, όπως άλλωστε και στη χώρα μας, δεν φαίνεται να λιγοστεύουν. Οργανισμοί όπως το CBLDF, που δεν στοχεύουν μόνο στην προστασία των αναγνωστών και των δημιουργών αλλά και στην καλλιέργεια μιας δημοκρατικής κουλτούρας ελευθερίας της έκφρασης και της διακίνησης των ιδεών, μπορούν να συμβάλουν στην αναχαίτιση της ακροδεξιάς επέλασης. Προς όφελος των καλλιτεχνών και του κοινού. Πηγή
×
×
  • Create New...