Jump to content

Καλώς ήλθατε στο ComicStreet

Γίνετε μέλη της κοινότητας. Η εγγραφή είναι γρήγορη και εύκολη.

Search the Community

Showing results for tags 'Herge'.

  • Search By Tags

    Type tags separated by commas.
  • Search By Author

Content Type


Forums

  • ΥΠΟΔΟΧΗ
    • Κανόνες
    • Νέα / Ανακοινώσεις
    • Απορίες / Βοήθεια
    • Γενική Συζήτηση
  • ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ / ΑΡΘΡΑ
    • ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
    • ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
  • ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • ΞΕΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ
    • WEBCOMICS
  • ΚΟΜΙΚΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ
    • Κινηματογράφος/TV και Κόμικς
    • Animation
    • Βιβλία
  • ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
    • Καταστήματα
    • Πηγές - Ενημέρωση

Find results in...

Find results that contain...


Date Created

  • Start

    End


Last Updated

  • Start

    End


Filter by number of...

Joined

  • Start

    End


Group


About Me

Found 8 results

  1. Hergé στους αιθέρες Περικλής Κουλιφέτης* Οι Ζο, Ζετ και Ζοκό, τρεις από τους λιγότερο γνωστούς ήρωες του δημιουργού τού Τεντέν, Hergé, κυκλοφορούν για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο «Στρατόπλοιο Η.22». Ο Βέλγος κομίστας Hergé, κατά κόσμον Georges Remi, είναι παγκοσμίως γνωστός ως ο δημιουργός του Τεντέν. Ο νεαρός δημοσιογράφος με το μικρό τσουλούφι και το λευκό σκυλάκι του, Μιλού, έχει κάνει τον γύρο του κόσμου λύνοντας μυστήρια και εξαρθρώνοντας εγκλήματα, κάνοντάς τον έναν από τους πιο δημοφιλείς, αγαπημένους μα και αμφιλεγόμενους ήρωες κόμικς του κόσμου. Λιγότερο γνωστό, όμως, είναι πως ο Hergé είχε δημιουργήσει κι άλλους ήρωες εκτός από τον Τεντέν και την παρέα του. Ηρωες όπως οι σκανδαλιάρηδες Quick & Flupke δημιουργήθηκαν παράλληλα με τον νεαρό ρεπόρτερ αλλά δεν απέκτησαν την ίδια δημοφιλία, χωρίς όμως να στερούνται γοητείας. Μια από αυτές τις σειρές έχουμε τη χαρά να δούμε πρώτη φορά στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως σε μετάφραση Γαβριήλ Τομπαλίδη, το 1ο άλμπουμ των Ζο, Ζετ και Ζοκό με τίτλο «Το Στρατόπλοιο Η.22». Ο Ζο κι η Ζετ Λεγκράντ είναι τα δύο παιδιά του μηχανικού και αεροναυπηγού κυρίου Λεγκράντ και της κυρίας Λεγκράντ που, μαζί με τον κατοικίδιο χιμπαντζή τους Ζοκό, μπλέκουν σε μεγάλες περιπέτειες. Δημιουργήθηκαν το 1936, όταν οι εκδότες του Hergé από τη συντηρητική καθολική γαλλική εφημερίδα Coeurs Vaillants ζήτησαν να φτιάξει μια σειρά πιο «προσγειωμένη» και «οικογενειακή» από τις συχνά βίαιες περιπέτειες του Τεντέν. Ο Βέλγος σχεδιαστής, έχοντας μόνο εκείνους ως βήμα στη γαλλική αγορά, τους έκανε τη χάρη και δημιούργησε την οικογένεια Λεγκράντ με τόπο δράσης το Παρίσι. Η σειρά, όμως, δεν ευδοκίμησε να έχει παραπάνω από 5 άλμπουμ λόγω φόρτου εργασίας του δημιουργού. Το άλμπουμ «Το Στρατόπλοιο Η.22» που μας παρουσιάζεται στα ελληνικά απαρτίζεται από τα δύο συνεχόμενα τεύχη «Η Διαθήκη του κυρίου Παμπ» και «Προορισμός: Νέα Υόρκη» που πρωτοδημοσιεύτηκαν το 1938 και 1939. Ο εκκεντρικός εκατομμυριούχος κ. Παμπ πεθαίνει και αφήνει 10 εκατομμύρια δολάρια κληρονομιά σε όποιον κατασκευάσει το πρώτο αεροπλάνο που θα καλύψει την απόσταση Παρίσι-Νέα Υόρκη με ταχύτητα 1.000 χιλιομέτρων την ώρα. Ο κύριος Λεγκράντ κατασκευάζει το αεροσκάφος «Στρατόπλοιο Η.22» αλλά διάφοροι σκοτεινοί ανταγωνιστές προσπαθούν να το σαμποτάρουν. Οι Ζο και Ζετ, μαζί με τον Ζοκό, βοηθούν τον πατέρα τους ενάντια στους σαμποτέρ και καταλήγουν, μάλιστα, να πιλοτάρουν το σκάφος και να χαθούν στις τέσσερις γωνιές της Γης! Το «Στρατόπλοιο Η.22» είναι μια κλασική γαλλοβελγική ιστορία περιπέτειας. Διατηρεί κάθε στοιχείο που κάνει τα κόμικς του Hergé ξεχωριστά (όπως τη χρήση της «καθαρής γραμμής») και αποτελεί σίγουρα ένα ξεχωριστό απόκτημα για κάθε λάτρη του Βέλγου δημιουργού και του Τεντέν. 📌 «Το Στρατόπλοιο Η.22» με τους Ζο, Ζετ και Ζοκό κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως σε μετάφραση Γαβριήλ Τομπαλίδη Πηγή
  2. Εξώφυλλα LP: Τα κόμικς συναντούν το βινύλιο Τα εξώφυλλα δίσκων είναι συχνά έργα τέχνης. Στο Ομπερχάουζεν η έκθεση "VINYL! Die Comic-Cover" φωτίζει την ιδιαίτερη συμβίωση μεταξύ κόμικς και εξώφυλλων LP. Με την υπογραφή του Ερζέ το εξώφυλλο των Βέλγων Gasolin (1971) Μπαίνεις σε δισκάδικο και ένα εξώφυλλο δίσκου σου τραβά την προσοχή. Το σκέπτεσαι λίγο ή λίγο περισσότερο και το αγοράζεις είτε επειδή σου αρέσει είτε επειδή σε προκαλεί, είτε απλά επειδή θέλεις να το αποκτήσεις. Κάποιες φορές επιλέγεις ένα δίσκο μόνο και μόνο επειδή σε έλκει το εξώφυλλο και όχι τόσο η μουσική. Το γεγονός ότι το εξώφυλλο μπορεί να είναι πραγματικό έργο τέχνης το γνωρίζουμε το αργότερο από τότε που το τρομερό δίδυμο Όμπρι Πάουελ και Στορμ Θόργκερσον σχεδίασαν στο θρυλικό τους στούντιο φωτογραφίας Hipgnosis εξώφυλλα για συγκροτήματα όπως οι Pink Floyd, οι Rolling Stones και οι Led Zeppelin. Από το 1968 οι δύο Βρετανοί υπέγραψαν περίπου 350 εξώφυλλα δίσκων, τα οποία συνέβαλλαν καθοριστικά στη φήμη της εκάστοτε δισκογραφικής δουλειάς. To άλμπουμ Cheap Thrills: Ένα σκίτσο για κάθε τραγούδι Η ανατρεπτική δεκαετία του ΄60 αντικατοπτρίστηκε και στα εξώφυλλα των βινυλίων της εποχής. Ήταν ζήτημα χρόνου μέχρι ο κόσμος των κόμικς να συναντήσει τα εξώφυλλα δίσκων. Το 1965 το Σαν Φρανσίσκο δεν ήταν μόνο τόπος συνάντησης μουσικών και χίπις, αλλά και γενέτειρα γνωστών αντεργκράουντ σχεδιαστών. Όπως του Ρόμπερτ Κραμπ δημιουργού του λεπτομερέστατου Cheap Thrills της Janis Joplins Band με τίτλο Big Brother & the Holding Company. Το εξώφυλλο καμβάς διαμαρτυρίας κατά του πολέμου Λέγεται ότι ο Ρόμπερτ Κραμπ είχε στη διάθεσή του μόνο μια μέρα για να ετοιμάσει το εξώφυλλο και ότι αρχικά τα σχέδιά του προορίζονταν για το οπισθόφυλλο, γράφει ο Έκαρτ Ζάκμαν επιμελητής της έκθεσης "VINYL! Die Comic-Cover", η οποία παρουσιάζεται μέχρι τις 8 Μαΐου στο ανάκτορο Ομπερχάουζεν στην ομώνυμη πόλη της δυτικής Γερμανίας. Ατσαλένιο κορμί και μυγοσκοτώστρα για τον Φρανκ Ζάπα Στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 τα εξώφυλλα δίσκων έγιναν ο καμβάς πάνω στον οποίο καλλιτέχνες εξεγείρονταν κατά της καθεστηκυίας τάξης, διεκδικούσαν περισσότερη σεξουαλική ελευθερία, διαμαρτύρονταν κατά του πολέμου στο Βιετνάμ ή αγωνίζονταν για περισσότερα πολιτικά δικαιώματα. Στις δεκαετίες του ΄70 και του ΄80 συνεχίστηκε η συμβίωση κόμικς και μουσικής. Τα μέλη του συγκροτήματος Gasolin από τη Δανία ζήτησαν από το ίνδαλμά τους Ερζέ, δημιουργό της διάσημης σειράς κόμικς Τεν Τεν, να τους φτιάξει εξώφυλλο για τον καινούργιο τους δίσκο. Και ο Βέλγος σχεδιαστής ανταποκρίθηκε. Streaming: Το τέλος του εξώφυλλου; Ο Αμερικανός μουσικός Φρανκ Ζάπα ανέθεσε στον Ιταλό Τανίνο Λιμπερτόνε να ετοιμάσει το εξώφυλλο του LP The Man from Utopia, στο οποίο αποτυπώθηκε η καταστροφική περιοδεία του εκκεντρικού μουσικού στην Ιταλία με όλα τα προβλήματα που προέκυψαν: από επεισόδια με μαφιόζους μέχρι τεχνικές δυσκολίες. Παρά την επέλαση του CD οι Motörhead «τήρησαν» την παράδοση Στην δεκαετία του ΄90 το CD παραμέρισε το δίσκο και έτσι ατόνησε το ενδιαφέρον για τα εξώφυλλα που κάποτε ήταν «εικαστικό γεγονός» κατά τον Έλληνα στιχουργό Λευτέρη Παπαδόπουλο. Υπήρχαν όμως και μουσικοί, οι οποίοι ακόμα και τότε έκριναν ότι η δουλειά τους έπρεπε να «περιβάλλεται» από ένα εξώφυλλο με στίγμα. Έτσι για παράδειγμα στις αρχές της δεκαετίας οι Motörhead κυκλοφόρησαν Best of άλμπουμ με ένα, σήμερα, θρυλικό εξώφυλλο. Στη δεκαετία μας άλλαξαν πολλά. Η μουσική προέρχεται πλέον από υπηρεσίες συνεχούς ροής (streaming) και οι ακροατές δεν έχουν μπροστά τους εξώφυλλο, λέει ο επιμελητής της έκθεσης και οπαδός κόμικς Έκαρντ Ζακμαν: «Παλιά ήταν διαφορετικό. Σκεφτείτε για παράδειγμα το διάσημο Sgt. Pepper's των Beatles και θα σας έρθει αμέσως στο μυαλό το διάσημο εξώφυλλο με τις διάφορες προσωπικότητες και όχι μόνο». Η έκθεση "VINYL! Die Comic-Cover" συγκεντρώνει στο Ομπερχάουζεν 200 εντυπωσιακά εξώφυλλα LP από τον κόσμο των κόμικς. Αναμπέλ Στέφες-Χάλμερ Επιμέλεια: Στέφανος Γεωργακόπουλος Πηγή Ορίστε και το λινκ της έκθεσης (στα γερμανικά)
  3. Οι τιμές των κόμικς είναι πλέον αστρονομικές με θριαμβευτή τον Spider-Man Το ντεμπούτο του Superman στο Action Comics Νο. 1, ένα από τα πιο περιζήτητα κόμικς στην ιστορία, πουλήθηκε για 3,2 εκατομμύρια δολάρια αμέσως μετά, σημειώνοντας νέο ρεκόρ. Ο Spider-Man iστην πρώτη του εμφάνιση στο Amazing Fantasy #15 το 1962 | Photo courtesy of Heritage Auctions. Ένα πάνελ με την εικόνα του Spider-Man από τη δεκαετία του 1980 μόλις έπιασε ένα ρεκόρ 3,4 εκατομμυρίων δολαρίων σε δημοπρασία καθώς οι τιμές των κόμικ συνεχίζουν να εκτοξεύονται. Το πρωτότυπο σχέδιο από τον Spider-Man του 1984 σημείωσε νέο ρεκόρ και έγινε το πιο ακριβό κομμάτι εσωτερικών σελίδων κόμικς, στην Heritage Auctions στο Ντάλας. Το έργο του Μάικ Ζεκ πυροδότησε έναν έντονο πόλεμο προσφορών, άνοιξε στα 330.000 δολάρια και γρήγορα κλιμακώθηκε σε εκατομμύρια. Το προηγούμενο ρεκόρ για μια σελίδα πρωτότυπης τέχνης κόμικ —όχι εξώφυλλο— σημειώθηκε το 2014 με την πώληση έναντι 657.250 δολαρίων, του The Incredible Hulk, Νο. 180 (1974) του Herb Trimpe, που παρουσίασε το Wolverine. The Incredible Hulk No. 180 (1974), η πιο ακριβή εσωτερική σελίδα κόμικ | Photo courtesy of Heritage Auctions. Το σχέδιο του Spider-Man με τρία πάνελ είναι η σελίδα 25 από το Marvel Super-Heroes Secret Wars Νο. 8, το οποίο εξηγεί πώς ο υπερήρωας είχε πάρει το νέο του υπέροχο μαύρο κοστούμι μερικούς μήνες νωρίτερα, στο Amazing Spider-Man #252 — το οποίο, όπως οι φίλοι του κόμικ γνωρίζουν, είναι μια κομβική στιγμή για τον χαρακτήρα. Ο Spider-Man προσπάθησε να δημιουργήσει το κοστούμι αφού κατέστρεψε τη μεταμφίεσή του στη μάχη, χρησιμοποιώντας αυτό που νόμιζε ότι ήταν μια φουτουριστική συσκευή αναπαραγωγής υφασμάτων. Έπαθε σοκ όταν μια μαύρη σφαίρα αναδύθηκε από το μηχάνημα και τύλιξε το κορμί του σχηματίζοντας τη νέα στολή. Η προηγούμενη σελίδα, όπου ξεκινά η μεταμόρφωση του υπερήρωα, πουλήθηκε για 288.000 δολάρια σε ξεχωριστή παρτίδα, λίγες στιγμές πριν την καταγραφή του νέου ρεκόρ – με την τιμή να φτάνει συνολικά τα 3,7 εκατομμύρια δολάρια για δύο σελίδες κόμικ. Η τέχνη των κόμικς είναι τόσο αγαπητή όσο και πολύτιμη όσο και καθένα άλλο έργο τέχνης είπαν οι άνθρωποι της δημοπρασίας. Το “Rocket Copy” της Action Comics No. 1 (1938) πουλήθηκε για 3.18 εκατομμύρια δολάρια | Photo courtesy of Heritage Auctions. Το ντεμπούτο του Superman στο Action Comics Νο. 1, ένα από τα πιο περιζήτητα κόμικς στην ιστορία, πουλήθηκε για 3,2 εκατομμύρια δολάρια αμέσως μετά, σημειώνοντας νέο ρεκόρ οίκων δημοπρασιών για τον τίτλο. Ονομάζεται "Rocket Copy" και αυτό το συγκεκριμένο βιβλίο έχει μια σφραγίδα με ένα πύραυλο στο εξώφυλλο που έβαλε εκεί ο αρχικός ιδιοκτήτης του ως 13χρονος. Ένα άλλο αντίγραφο του σπάνιου βιβλίου έφτασε τα 3,2 εκατομμύρια δολάρια στο eBay το 2014 και μια ιδιωτική πώληση που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία δημοπρασιών συλλεκτικών αντικειμένων Comic Connect αναφέρθηκε στα 3,25 εκατομμύρια δολάρια τον περασμένο Απρίλιο. Αλλά είναι ο Spider-Man που κατέχει το τρέχον ρεκόρ για τεύχος κόμικ σε δημοπρασία, με την πώληση 3,6 εκατομμυρίων δολαρίων του Amazing Fantasy No. 15 (1962), την πρώτη εμφάνιση του web-slinger, στον οίκο δημοπρασιών Heritage τον Σεπτέμβριο. Σε εικονογράφηση Mike Zeck, Marvel Super-Heroes Secret Wars τεύχος 8, σελίδα 25 (1984). | Photo courtesy of Heritage Auctions. Ο Βέλγος σκιτσογράφος Hergé έχει το ρεκόρ για το πιο ακριβό έργο τέχνης κόμικ σε δημοπρασία, , με μια γκουάς του 1936 ζωγραφισμένη για το εξώφυλλο του The Blue Lotus, του Tintin. Το έργο τέχνης, που πουλήθηκε για 3,8 εκατομμύρια δολάρια στο Artcurial στο Παρίσι τον περασμένο Ιανουάριο, είχε πάρα πολλά χρώματα για να αναπαραχθεί μαζικά και ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε τελικά μια απλοποιημένη έκδοση για δημοσίευση. Ο Μίκυ Μάους είναι, φυσικά, ο πιο εμβληματικός χαρακτήρας της Disney όλων των εποχών και ο πιο δημοφιλής που δημιουργήθηκε ποτέ. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες, έχει εμφανιστεί σε ταινίες και σε μικρού μήκους κινούμενα σχέδια, σε κόμικς και σε μια φαινομενικά ατελείωτη γκάμα εμπορευμάτων, από ρούχα μέχρι κούπες καφέ. Ένα εξαιρετικά σπάνιο φιλμάκι Mickey Mouse με ασπρόμαυρη μελάνη νιτρικού άλατος παραγωγής Cel Setup, ζωγραφισμένο στο χέρι θα προστεθεί σε μια νέα συλλογή όταν πουληθεί στη δημοπρασία Animation Art Signature της Heritage Auctions στις 4-7 Φεβρουαρίου. Το "ιερό δισκοπότηρο" των συλλεκτών Ντίσνεϊ. τα καρέ από μια άριστα διατηρημένη ταινία ζωγραφισμένη στο χέρι | Photo courtesy of Heritage Auctions. Αυτό είναι ένα σπάνιο κομμάτι, σαν ιερό δισκοπότηρο για τους συλλέκτες κόμικς με τον πιο εμβληματικό χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων όλων των εποχών. Τα ασπρόμαυρα καρέ του Μίκυ Μάους με το βασικό τους κύριο υπόβαθρο σπάνια επιβιώνουν τόσο πολύ, και σίγουρα όχι σε αυτήν την κατάσταση. Το ταινιάκι που κρατά λίγο περισσότερο από επτά λεπτά, πιστεύεται ότι είναι ένα από λιγότερα από 25 ασπρόμαυρα φιλμάκια Mickey Mouse που παραμένουν σε ιδιωτικά χέρια. Κατά τη διάρκεια της ταινίας, ο Μίκυ Μάους που κρατά τον ξιφία κάνει θόρυβο με μια τράπουλα για να ανταγωνιστεί τον κακόβουλο πειρατή καπετάνιο Peg-Leg Pete. Ήταν η πρώτη ταινία μικρού μήκους με τον Μπίλι Μπλέτσερ ως τη φωνή του Πιτ. Αυτό το συγκεκριμένο κομμάτι ήταν σε μια από τις πρώτες εκθέσεις του Μουσείου Τέχνης Animation για την εταιρεία που ονομάζεται Museum Graphics στην Καλιφόρνια στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Τα καρέ φέρουν υπογραφές "Fergy" και "Spencer", χειρόγραφα στο κάτω άκρο, πιθανότατα ένα νεύμα σε δύο σπουδαίους animators: τον Norman Ferguson, περισσότερο γνωστό για τη συμβολή του στη δημιουργία του χαρακτήρα του Pluto της Disney, Peg-Leg Pete and the Big Bad Wolf και του Fred Spencer, ο οποίος από καιρό ήταν ειδικός στο Donald Duck. Το φόντο αποδίδεται αριστοτεχνικά σε ασπρόμαυρη γκουάς και το χρώμα στα καρέ παραμένει εντελώς άθικτο, καθιστώντας αυτό ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα ασπρόμαυρα σκηνικά του Μίκυ Μάους που έχουν δει οι ειδικοί της Heritage Auctions. Πηγή
  4. Ο αμφιλεγόμενος Τεν Τεν Μάρθα Κίσκιλα Ποιος μπορεί να ξεχάσει τον δαιμόνιο και ευρηματικό ρεπόρτερ με το μονίμως όρθιο τσουλούφι που ταξίδεψε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, αντιμετώπισε λαθρέμπορους και κακοποιούς, αλλά πάντα έβγαινε σώος και αβλαβής από τα ριψοκίνδυνα ταξίδια που έκανε; Σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα κόμικς παγκοσμίως, με περισσότερες από διακόσια εκατομμύρια πωλήσεις, ενώ έχει μεταφραστεί σε 58 γλώσσες. Ωστόσο, η λάμψη του άρχισε να φθίνει, μετά τις κατηγορίες εναντίον του για μισογυνισμό, ρατσισμό και αντικομουνισμό. Ο λόγος για τον Τεν Τεν που «γεννήθηκε» στις 10 Ιανουαρίου. Ο Τεν Τεν δημιουργήθηκε από το πενάκι του βέλγου κομίστα Ζορζ Ρεμί, γνωστός και ως Ερζέ, το οποίο αποτελεί αντιστροφή των αρχικών του ονοματεπώνυμού του. Η ιστορία του αποδεικνύει ότι ο ήρωας ενός κόμικ δεν χρειάζεται να έχει πάντα σούπερ δυνάμεις για γίνει αγαπητός από το κοινό. Οι ιστορίες του άρχισαν να δημοσιεύονται στις 10 Ιανουαρίου του 1929 στο παιδικό ένθετο Le Petit Vingtième (Ο μικρός εικοστός) της εφημερίδας Le XXe Siècle (Ο 20ός αιώνας) και συνέχισε να εκδίδεται εκεί μέχρι τις 11 Μαΐου του 1930, υπό τον τίτλο Les Aventures de Tintin (Οι περιπέτειες του Τεντέν). Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου οι περιπέτειες του μεταφέρθηκαν στη βελγική εφημερίδα Le Soir, στην οποία δούλευε ο Ερζέ, ενώ από τις 26 Σεπτεμβρίου 1946 άρχισε στο Βέλγιο η έκδοση του εβδομαδιαίου περιοδικού Τεν Τέν από την εκδοτική εταιρεία του Raymond Leblanc, η οποία συνέχισε μέχρι το 1993. Ο ρεπόρτερ που ερευνούσε μεγάλες υποθέσεις και έμπλεκε σε απίστευτες περιπέτειες είχε πάντα παρέα του τον πιστό του φίλο Μιλού, ένα φοξ τεριέ το οποίο τον συντρόφευε σε όλα τα ταξίδια του. Άλλοι γνωστοί ήρωες που πλαισίωναν τον Τεν Τεν ήταν ο οξύθυμος Κάπτεν Χάντοκ, ο καθηγητής Τρύφων Τουρνεζόλ, αλλά και οι πασίγνωστοι «δίδυμοι» ντέτεκτιβ Ντιπόν και Ντιπόν. Ένας από τους χειρότερους εχθρούς του ήταν ο ελληνοαμερικανός μεγιστάνας Ροβέρτος Ρασταπόπουλος, ιδιοκτήτης των κινηματογραφικών στούντιο Cosmos Pictures που χρησιμοποιούσε ως βιτρίνα για τις παράνομες δουλειές του. Είναι μάλιστα πιθανό ο Ερζέ να εμπνεύστηκε τον ήρωά του από τον Αριστοτέλη Ωνάση. Ο Τεν Τεν έχει γίνει ένα από τα βελγικά σύμβολα, ενώ η χώρα τιμά το διάσημο δημοσιογράφο των καρτούν με ένα ασημένιο νόμισμα των 10 ευρώ, πάνω στο οποίο είναι αποτυπωμένη η μορφή του. Μάλιστα πριν αρκετά χρόνια ο Σαρλ ντε Γκολ είχε πει: «Κατά βάθος, ο μόνο διεθνής αντίπαλός μου είναι ο Τεν Τεν». Ο Ερζέ από τη μεριά του είχε πολλούς γνωστούς θαυμαστές για την καθαρή, εκφραστική και φωτεινή πινελιά του, όπως ο Άντι Γουόρχολ και ο Ρόι Λιχτενστάιν. Πώς δημιουργήθηκε ο Τεν Τεν Πηγή έμπνευσης για τον Ερζέ για να δημιουργήσει τον Τεν Τεν αποτέλεσε ένας 15χρονος πρόσκοπος από την Δανία, ο Πάλλε Χούλντ, ο οποίος κέρδισε τον διαγωνισμό μιας τοπικής εφημερίδας για τον εορτασμό των 100 χρόνων προσφοράς του Ιουλίου Βερν. Οι όροι του διαγωνισμού έλεγαν ότι ο επικρατέστερος θα έπρεπε να κάνει μόνος του τη διαδρομή που διέγραψε ο ήρωας του βιβλίου «Ο Γύρος του Κόσμου σε 80 Ημέρες» μέσα σε 46 ημέρες και χωρίς να χρησιμοποιήσει αεροπλάνο. Ο Παλλέ κέρδισε τον διαγωνισμό και έτσι ξεκίνησε την 1η Μαρτίου 1928 από την Κοπεγχάγη και διέσχισε με σιδηρόδρομο και ατμόπλοιο την Σκοτία, τον Καναδά, τη Σοβιετική Ένωση, την Ιαπωνία, την Πολωνία και τη Γερμανία. Όταν μάλιστα επέστρεψε από το ταξίδι του έγραψε ένα βιβλίο με τις εμπειρίες του, το οποίο διάβασε ο Ερζέ και λίγο αργότερα δημιούργησε τις πρώτες ιστορίες του Τεν Τεν. Ρατσιστικές και αντικομουνιστικές ιδεολογίες Οι δύο πρώτες περιπέτειες του Τεν Τεν σε Σοβιετική Ρωσία και Κονγκό, δεν είναι τίποτα παραπάνω από προπαγανδιστικά έντυπα, που αναπαράγουν τις ρατσιστικές και ιδεολογικές εμμονές της ευρωπαϊκής καθολικής Ακροδεξιάς της δεκαετίας του 1930. Ξεκινώντας τις περιηγήσεις του από το Βέλγιο, ο Τεν Τεν ταξίδεψε πρώτα «Στη χώρα των Σοβιέτ» και κατηγορήθηκε για αντικομουνισμό, επειδή ασκούσε κριτική στο σταλινισμό. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να θεωρείται για πολλά χρόνια προϊόν του Ψυχρού Πολέμου. Στην ΕΣΣΔ, ο Τεν Τεν συναντά διεφθαρμένους και αιμοσταγείς κρατικούς λειτουργούς, την αφόρητη καταπίεση του πληθυσμού και την επικράτηση της «ενιαίας κομματικής γραμμής». Στο Κονγκό, ο νεαρός ρεπόρτερ, αναπαράγει μια εικόνα στην οποία αφήνει υπονοούμενο πως θεωρεί τους Αφρικανούς ανίκανους να διαχειριστούν τις τύχες τους, χωρίς δυτική και στη συγκεκριμένη περίπτωση βελγική κηδεμονία. Πάντως τα δύο αυτά επεισόδια αποδίδονται στις στενές σχέσεις του με τον ακραίο καθολικό και δεδηλωμένο θαυμαστή του Χίτλερ και του ιταλικού φασισμού, αβάς Ουαλέζ, ο οποίος είναι αυτός που πείθει τον Ρεμί, που εργάζεται στο διαφημιστικό τμήμα του περιοδικού, να αναλάβει εβδομαδιαία στήλη κόμικς. Ακολουθούν άλλες περιπέτειες του γνωστού ρεπόρτερ στην πρωτεύουσα του εγκλήματος, το Σικάγο και πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο έφτασε στην Αίγυπτο, την Ινδία, την Κίνα ακόμα και στο φεγγάρι. Στόχος του ήρωα ήταν πάντα να πολεμά τους κακούς και να βοθάει τους αθώους σε οποιοδήποτε μέρος κι αν βρισκόταν. Σήμερα, το Ίδρυμα Ερζέ, που διαχειρίζεται τα δικαιώματα του Τεντέν, έχει μετατραπεί σε μια επικερδής βιομηχανία. Ο ήρωας δεν έχει πρωταγωνιστήσει μόνο στα βιβλία, αλλά και στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη, ενώ έχει ανέβει και στο θέατρο. Οι ιστορίες του έγιναν και πάλι γνωστές το 2011 μέσα από την μεγάλη οθόνη στην ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ, «Οι Περιπέτειες του Τεν τεν: Το μυστικό του μονόκερου», αφού είχε προηγηθεί μια πτωτική πορεία εξαιτίας της ιδεολογίας που προέβαλε. Ο Τεν Τεν γιορτάζει τα 90ά γενέθλιά του και προσεχώς θα δικαιούται να έχει μια δεύτερη κινηματογραφική ταινία με πρωτοβουλία του ντουέτου Πίτερ Τζάκσον - Στίβεν Σπίλμπεργκ, αλλά ίσως και ένα ανέκδοτο λεύκωμα που θα φθάσει στα βιβλιοπωλεία, όπως ανακοίνωσε ο διευθυντής εκδόσεων του οίκου Casterman. Παρόλο που ο Τεν Τεν του Ερζέ θα είναι για πάντα μία μηχανή προπαγάνδας, τοποθετημένη μάλιστα μέσα σε παιδικά κόμικ, θα μείνει για πάντα στις καρδιές των περισσότερων ως ο υπερασπιστής του καλού που παρέα με τον πιστό του σκύλο, Μιλού, θα μπλέκουν σε περιπέτειες γεμάτες κινδύνο, όμως πάντα θα καταφέρνουν να ξεφεύγουν αλώβητοι. Πηγή
  5. Μούμιν εναντίον Τεντέν: Ένας "πόλεμος" μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς ALAMY/VISUALHELLAS.GR Όταν παιδικοί ήρωες "ξαναζωνταντεύουν" ως "όπλα" στη μάχη των πολιτικών ιδεών. Γιώργος Σκαφιδάς Ο καθείς και τα όπλα του στην ιδεολογική διαπάλη. Τι γίνεται όμως όταν αυτά τα όπλα δεν είναι αυτόφωτα αλλά «δανεικά»; Και μάλιστα «δανεικά» από χώρους φαινομενικά ξένους προς την ιδεολογική διαπάλη, όπως είναι για παράδειγμα εκείνος των παιδικών καρτούν; Μούμιν εναντίον ΤενΤεν: Την εν λόγω «περιπέτεια» δεν θα τη βρείτε στα κομιξάδικα. Κι όμως, εκείνη ήδη «παίζεται» ατύπως στη δημόσια σφαίρα, στους δρόμους και στο διαδίκτυο, ως μια από τις πολλές «συμβολικές» πτυχές του «πολέμου» μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς. Τα φινλανδικά τρολ και ο Βέλγος ρεπόρτερ Για όσους χρειάζονται διευκρινίσεις, τα Μούμιν είναι κάτι χαριτωμένα πλασματάκια που θυμίζουν δίποδους ιπποπόταμους και ζουν σε μια κοιλάδα, δημιούργημα της Φινλανδής Τούβε Γιάνσον (Tove Jansson), μιας συγγραφέα-εικονογράφου γνωστής για την αμφιφυλοφιλία της, που είχε σατιρίσει σφόδρα τον Χίτλερ τις δεκαετίες του 1930 και ’40 μέσα από τις σελίδες του περιοδικού Garm (που κυκλοφορούσε στα σουηδικά αλλά εκδίδετο στο Ελσίνκι). Μούμιν SHUTTERSTOCK Ο Τεντέν από την άλλη, είναι ένας ξανθομάλλης γαλλόφωνος Βέλγος ρεπόρτερ που μπλέκεται σε περιπέτειες ανά την υφήλιο, δημιούργημα του Βέλγου κομίστα Ερζέ (Hergé, πραγματικό όνομα Ζορζ Προσπέρ Ρεμί), ενός καλλιτέχνη που, αν και δεν θεωρείται ακροδεξιός, είχε εργαστεί τις δεκαετίες του 1930 και του ’40 για συντηρητικές εφημερίδες της δεξιάς: πρώτα για την «Le Vingtième Siècle» και εν συνεχεία, κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής για τη «Le Soir» την οποία όμως τότε ήλεγχαν οι ναζί, ενώ ο ίδιος λέγεται πως διατηρούσε και προσωπικούς-φιλικούς δεσμούς με στελέχη του βελγικού φασιστικού κόμματος «Rex» του οποίου ωστόσο ποτέ δεν υπήρξε μέλος. Η Τούβε Γιάνσον και ο Ερζέ Ο Ερζέ πέθανε το 1983, και η Γιάνσον το 2001 (έχοντας εν τω μεταξύ απορρίψει και πρόταση που της είχε κάνει η Walt Disney για να αποκτήσει τα δικαιώματα των Μούμιν). Τα πλάσματα που εκείνοι δημιούργησαν, ωστόσο, συνεχίζουν να «ζουν», όχι μόνο ως καρτούν που ενθουσιάζουν μικρούς και μεγάλους αλλά και ως σύμβολα στη μάχη των πολιτικών ιδεών. Τα Μούμιν από την πλευρά τους, έχουν αξιοποιηθεί μεταξύ άλλων και ως αντιφασιστικό-αντιναζιστικό σύμβολο στα χέρια πλήθους ακτιβιστών της Αριστεράς. Η ταυτότητα της (αμφιφυλόφιλης, προοδευτικής για την εποχή της, εχθρικής απέναντι στον ναζισμό και τον φασισμό) Φινλανδής δημιουργού τους αλλά και ο ίδιος ο (αλληλέγγυος προς τους άλλους, δεκτικός, φιλικός, υπεράνω χρημάτων, αταξικός) χαρακτήρας τους έχουν συμβάλει ώστε εκείνα να αντιμετωπίζονται ως σύμβολο υπέρ της δημοκρατίας, των ανοιχτών κοινωνιών και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Τα Μούμιν και οι Rage Against the Machine «Η καρδιά τους ανοιχτή στα πάντα - Τα παράπονα όλα στη μπάντα - Τρέχουν πάντα και γελούν - Την παρέα σας ζητούν - Να οι Μούμιν», όπως έλεγε και το τραγούδι που συνόδευε τη μεταγλωττισμένη στα ελληνικά έκδοση της ομώνυμης τηλεοπτικής σειράς της δεκαετίας του 1980. Σημειωτέον πως τα Μούμιν έχουν φιγουράρει τις περασμένες δεκαετίες, με τις ευλογίες της δημιουργού τους, και σε αφίσες της Διεθνούς Αμνηστίας , του Ερυθρού Σταυρού καθώς και της UNICEF , όπως μας υπενθυμίζει το περιοδικό Huck, ενώ και ο Τομ Μορέλο, κιθαρίστας των Rage Against the Machine, είχε εμφανιστεί την άνοιξη του 2019 να φορά μπλούζα με στάμπα ένα Μούμιν που ανεμίζει αντιφασιστική σημαία. Για του λόγου το αληθές, αρκεί να ανατρέξει κανείς σε εκείνο το βίντεο με τα εκατομμύρια views όπου οι κ.κ. Τομ Μορέλο, Σκοτ Ίαν (Anthrax), Νούνο Μπέτενκορτ (Extreme) και Μπραντ Πέισλι τζαμάρουν όλοι μαζί παίζοντας το theme song της τηλεοπτικής σειράς Game Of Thrones. Ανατρέχοντας σε πρακτικές παλαιότερων δεκαετιών, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι οι ακτιβιστές παίρνουν φαινομενικώς απολίτικα σύμβολα και τα οικειοποιούνται εντάσσοντάς τα στις εκστρατείες τους. Εάν αυτό κάποτε (κυρίως από τον Μάιο του 1968 και έπειτα) γινόταν από τον χώρο της Αριστεράς, πλέον ωστόσο γίνεται και από τον χώρο της ακροδεξιάς και πολλών εκ των alt-right παραφυάδων της. Η γαλλική ακροδεξιά και ο Τεντέν Η Ακροδεξιά επί παραδείγματι στη Γαλλία επιχειρεί εδώ και χρόνια να «στρατολογήσει» ως «δικό της» τον γαλλόφωνο Βέλγο ήρωα-ρεπόρτερ Τεντέν. ΤενΤεν SHUTTERSTOCK Υποστηρικτές του Εθνικού Μετώπου του Ζαν Μαρί Λεπέν (πουπλέον οδεύει προς τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2022 ως Εθνικός Συναγερμός, υπό την κόρη του Ζαν Μαρί, Μαρίν Λεπέν) είχαν παρουσιάσει ήδη από τη δεκαετία του 1990 δικές τους παραλλαγμένες ιστορίες κόμικ με πρωταγωνιστή τον Τεντέν, όπως μας υπενθυμίζει το περιοδικό Wired. Το σενάριο… απλό: ο Τεντέν βλέπει τη Γαλλία να μεταμορφώνεται σε «ισλαμιστική αποικία» και εντάσσεται στο Εθνικό Μέτωπο έπειτα από παρότρυνση του καπετάνιου Χάντοκ, αφού όμως εν τω μεταξύ αραβόμορφοι ξένοι του έχουν κλέψει το σπίτι και το αυτοκίνητο… Υπάρχουν, πράγματι, ορίτζιναλ περιπέτειες του Τεντέν που είχαν στοιχεία αντικομμουνιστικά (βλ. «Ο Τεντέν στη Χώρα των Σοβιέτ» του 1930), στερεοτυπικά φυλετικά-ρατσιστικά (βλ. «Ο Τεντέν στο Κονγκό» του 1931) ή ακόμη και αντισημιτικά (βλ. «Το Πεφταστέρι» του 1941). Σχεδόν 80 χρόνια μετά, Γάλλοι ακροδεξιοί παίρνουν καρέ και στριπ από τις εν λόγω ιστορίες και τα επαναπροωθούν υπό νέες λεζάντες κατά πως τους συμφέρει, προβάλλοντας για παράδειγμα μια δική τους εκδοχή στην οποία δεν πάει ο Τεντέν στο Κονγκό… αλλά αντιθέτως έρχεται το Κονγκό (βλ. μετανάστευση) στη Γαλλία… Αυτό που επιλέγουν να αγνοούν, βέβαια, οι ακροδεξιοί είναι όλες εκείνες τις… ουκ ολίγες περιπέτειες του Τεντέν που δεν «κουμπώνουν» ακριβώς στο αφήγημά τους. Ο Τεντέν ήταν άλλωστε, μέσα σε όλα τα άλλα, και ένας… πολίτης του κόσμου, που στις περιπέτειές του έχει ταξιδέψει παντού, από την Αμερική και τη Σοβιετική Ένωση έως την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Κίνα (στη Σαγκάη στον «Μπλε Λωτό»), συνεργαζόμενος με ανθρώπους από ολόκληρο τον κόσμο. Ο Γουίνι που εξόργισε το Πεκίνο Εάν απομακρυνθούμε ωστόσο από την Ευρώπη, όπως συνήθιζε να κάνει και ο Τεντέν, τότε οι ανησυχίες αλλάζουν. Για το κινεζικό καθεστώς επί παραδείγματι, ο παιδικός ήρωας που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία δεν είναι κάποιος «υπερκακός» αλλά ένα φαινομενικά αθώο και άκακο πλάσμα: ο Γουίνι το Αρκουδάκι (Winnie the Pooh). Γουίνι SHUTTERSTOCK Δημιούργημα του Άγγλου συγγραφέα Άλαν Αλεξάντερ Μιλν, ο Γουίνι έκανε την πρώτη του εμφάνιση τη δεκαετία του 1920. Για περίπου… ενενήντα χρόνια, ο συμπαθής αρκούδος δεν είχε καμία εμπλοκή με τον χώρο της διεθνούς πολιτικής. Όλα θα άλλαζαν ωστόσο τον Ιούνιο του 2013, όταν ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ επισκέφθηκε τις ΗΠΑ και συνάντησε από κοντά τον Μπαράκ Ομπάμα. Βλέποντας τους δυο ηγέτες, τον ψιλόλιγνο Ομπάμα από τη μία πλευρά και τον πιο «κοντόχροντρο» Σι από την άλλη, να περπατούν δίπλα-δίπλα, κάποιοι θα τους παρομοιάζαν με τον Γουίνι και τον φίλο του, τον Τίγρη (Tigger). Και έναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2014, όταν ο Σι Τζινπίνγκ βρέθηκε επί κινεζικού εδάφους να ανταλλάσσει χειραψία με τον Ιάπωνα τότε πρωθυπουργό Σίνζο Άμπε μπροστά στις κάμερες, πολλοί θα έβλεπαν στο μεν πρόσωπο του Σι τον Γουίνι, στον δε πρόσωπο του Ιάπωνα ηγέτη έναν άλλο ήρωα της ίδιας σειράς: τον Γκαρή (Eeyore) τον γάιδαρο. Ομπάμα και Άμπε δεν φάνηκε να ενοχλούνται από τους εν λόγω παραλληλισμούς. Δεν ισχύει ωστόσο το ίδιο και για το κινεζικό καθεστώς που θα έφτανε στο σημείο λίγα χρόνια αργότερα να απαγορεύσει όλα (τα παιχνίδια, τις ταινίες, τα βιβλία, τα μιμίδια) όσα θυμίζουν τον Γουίνι το Αρκουδάκι. Κι αυτό, με την αιτιολογία ότι «υπονομεύουν την αξιοπρέπεια της προεδρίας και του ιδίου του προέδρου». Εν τω μεταξύ ωστόσο, στα χέρια των επικριτών του Σι Τζινπίνγκ ο Γουίνι είχε γίνει όντως ένα σύμβολο μέσω του οποίου εκείνοι ένιωθαν ότι μπορούσαν να ειρωνευτούν και να χλευάσουν την κινεζική ηγεσία. Ο Κινέζος πρόεδρος δεν είναι, βέβαια, ο μοναδικός ηγέτης στον κόσμο τον οποίο οι επικριτές του έχουν ταυτίσει με κάποιον παιδικό ήρωα. Ουκρανοί επικριτές του Ρώσου προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν τον έχουν, για παράδειγμα, παρουσιάσει σαν τον Ντόμπι: το ξωτικό από τις περιπέτειες του Χάρι Πότερ. Ενώ για όσους δεν συμπαθούσαν την Βρετανίδα πρώην πρωθυπουργό Τερέζα Μέι, εκείνοι έμοιαζε με την βγαλμένη από «Τα 101 σκυλιά της Δαλματίας» Κρουέλα ντε Βιλ. Ο Πέπε ο Βάτραχος Ενδιαφέρον παρουσιάζει, όμως, και η περίπτωση του ανθρωπόμορφου βατράχου Πέπε (Pepe the Frog) ο οποίος ξεπήδησε μεν μέσα από τη μάλλον απολίτικη αμερικανική σειρά κόμικ « Boy’s Club » του Ματ Φιούρι αλλά στην πορεία προσέλαβε άλλες, πολιτικά φορτισμένες - και αντιθετικές μεταξύ τους - διαστάσεις. Διότι ο Πέπε ο Βάτραχος έχει τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιηθεί και ως σύμβολο ρατσιστικού-ναζιστικού μίσους από την αμερικανική alt-right ακροδεξιά (ξεκινώντας από το site 4chan), αλλά παράλληλα και ως σύμβολο δημοκρατικής άμυνας και ελπίδας από όσους διαδήλωναν το 2019 στο Χονγκ Κονγκ ενάντια στον κινεζικό αυταρχισμό… Πηγή
  6. Τεντέν : Χρυσή η αγορά των παλαιών κόμικ Το σπάνιο εξώφυλλο του Ερζέ, που σχεδίασε το 1936, δημοπρατήθηκε στην υψηλότερη μέχρι σήμερα τιμή, θυμίζοντας τη «χρυσή αγορά» του χώρου Τρυπώνει μέσα σε ένα κινέζικο βάζο φορώντας ασιατικά ρούχα αγκαλιά με τον σκύλο του Μιλού προκειμένου να ξεφύγουν και οι δύο από έναν κόκκινο δράκο. Πρόκειται για το εξώφυλλο μιας περιπέτειας του Τεντέν που δημοπρατήθηκε την περασμένη Πέμπτη στο Παρίσι έναντι του αστρονομικού ποσού των 3,2 εκατομμυρίων ευρώ. Η ιστορία που υπάρχει πίσω από το πολύτιμο και σπάνιο εξώφυλλο του δημοφιλούς ήρωα κόμικ, σύμφωνα με τον οίκο Artcurial, o oποίος ανέλαβε τη δημοπρασία, πάει πίσω στο μακρινό 1936. Τότε ο Βέλγος δημιουργός του Τεντέν Ζορζ Ρεμί φιλοτέχνησε το τεύχος που είχε τίτλο ο «Μπλε Λωτός» (The blue Lotus). Η εικόνα όμως του Ρεμί – που ήταν διάσημος με το ψευδώνυμο Ερζέ – δεν έπεισε τον εκδότη του, αφού το απέρριψε για οικονομικούς λόγους. Τα χρώματα που απαιτούνταν για την εκτύπωση ήταν πάρα πολύ ακριβά. Συγκεκριμένα, ο δημιουργός πρότεινε ινδική μελάνη, γκουάς και ακουαρέλα. Τα πολλά χρώματα ήταν απαγορευτικά για τη μαζική παραγωγή. Αντί του συγκεκριμένου σχεδίου στο τεύχος του εξωφύλλου χρησιμοποιήθηκε μια άλλη ζωγραφιά, ασπρόμαυρη με κάποιες κόκκινες λεπτομέρειες, η οποία βεβαίως ήταν λιγότερο δαπανηρή από την αρχική. Την πρώτη ο Ερζέ τη δώρισε στον κληρονόμο του εκδοτικού οίκου Ζαν-Πολ Καστερμάν, ο οποίος δημοσιεύει ό,τι έχει σχέση με τον δημοφιλή ήρωα κόμικ. Ο Καστερμάν φύλασσε στο συρτάρι του διπλωμένο το πολύτιμο εξώφυλλο και αρνιόταν να το πουλήσει απορρίπτοντας όλες τις γενναιόδωρες προσφορές των συλλεκτών που ονειρεύονταν να το έχουν στην κατοχή τους. Για τον Καστερμάν ήταν το ανεκτίμητο δώρο του Ερζέ και κανένα χρηματικό ποσό δεν ήταν αρκετό. Το δίπλωσε στα έξι το έβαλε στο συρτάρι του μέχρι το 1981, χρονιά που ζήτησε από τον Ερζε να υπογράψει το πολύτιμο σχέδιο. Αυτός ήταν ο λόγος, όπως εξηγεί ο υπεύθυνος για τα βιβλία κόμικς του οίκου δημοπρασιών Artcurial, Ερίκ Λερόι, που το συγκεκριμένο έργο δεν είχε δημοπρατηθεί. Ερζέ Αγαπημένο κόμικ Τα παιδιά του Καστερμάν το διέθεσαν προς πώληση έχοντας μάλιστα εκτιμήσεις από ειδικούς που προέβλεπαν ότι η εικόνα που αποτύπωνε την περιπέτεια του Τεντέν στη μακρινή Κίνα με τον τετράποδο φίλο του Μιλού θα άγγιζε τα 2 εκατομμύρια ευρώ. Τελικά η διαδικασία ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα έφτασε τα 2 εκατομμύρια ευρώ κλείνοντας τελικά στα 3,2 εκατομμύρια ευρώ. Τα στοιχεία του αγοραστή, ως είθισται σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν έχουν αποκαλυφθεί. Στην ίδια δημοπρασία της προηγούμενης Πέμπτης πωλήθηκε μια λιθογραφία του «Μπλε Λωτού» – η οποία είχε δημιουργηθεί το 1981, υπογεγραμμένη μάλιστα από τον Ερζέ, ο οποίος πέθανε το 1983 – προς 6.000 ευρώ, διπλάσια τιμή από την εκτιμώμενη αξία. Ο Τεντέν εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε ταινία κινουμένων σχεδίων το 1929, ενώ οι έντυπες περιπέτειές του βρίσκονται σε 24 βιβλία. Σίγουρα είναι εντυπωσιακό το νούμερο της δημοπρασίας, αλλά δεν είναι η μοναδική που μετρά την αξία του αγαπημένου κόμικ. Το 2014 η αρχική εικονογράφηση του πρώτου εξωφύλλου του Τεντέν, η οποία κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1930, πωλήθηκε σε δημοπρασία Ντάλας, μέσω του αμερικανικού οίκου Heritage Auctions αντί του ποσού των 1.125.000 δολαρίων, δηλαδή 992.000 ευρώ. Το συγκεκριμένο σκίτσο δείχνει τον Τεντέν να βρίσκεται για ρεπορτάζ στη Σοβιετική Ένωση και να πελεκίζει μέσα σε ένα κορμό δέντρου έναν αυτοσχέδιο έλικα για το αεροπλάνο του, ενώ ο σκύλος του ο Μιλού τον παρατηρεί τυλιγμένος με γάζες. Το σκίτσο που πωλήθηκε στο Ντάλας το 2019 έγινε με σινική μελάνη και η επεξεργασία με γκουάς. Ήταν υπογεγραμμένο από τον δημιουργό του, ο οποίος το είχε δώσει στην εφημερίδα για να τυπωθεί. Τον Ιανουάριο του 1929 Οι περιπέτειες του «Τεντέν στη χώρα των Σοβιέτ» άρχισαν να κυκλοφορούν από τον Ιανουάριο του 1929 – κάθε εβδομάδα στο «Le Petit Vingtieme». Μετά την επιτυχία του κόμικ ο Τεντέν από τις 8 σελίδες επεκτείνει τις ιστορίες του στις 16. Τα περισσότερα παλιά εξώφυλλα του Τεντέν βρίσκονται στο μουσείο Ερζέ στη Λουβέν-λα-Νεβ του Βελγίου. Το άλλο μεγάλο επεισόδιο στη ροή των ειδήσεων που αφορούν τις δημοπρασίες του Τεντέν καταγράφηκε πριν από έναν χρόνο περίπου. Τον Μάιο του 2014 βγήκαν σε δημοπρασία στο Παρίσι από τον οίκο Artcurial, δύο σπάνιες σελίδες του 1937, με περισσότερες από 34 εικόνες του Τεντέν. Σε αυτές εικονίζεται με το πιστό φοξ τεριέ του, τον Μιλού, και είχαν χρησιμοποιηθεί ως εσώφυλλα σε τόμους με τις περιπέτειες του Βέλγου δημοσιογράφου τις δεκαετίες του ’30, του ’40 και του ’50. Ένα μάλιστα από αυτά τα καρέ τον δείχνει να φοράει βαρύ παλτό σε χιονισμένο σκηνικό, δεν θυμίζει κάποια από τις γνωστές ιστορίες του ήρωα του Ερζέ. Οι Περιπέτειες του Τεντέν περιλαμβάνουν 23 τόμους κόμικς. Μέχρι το 2007 είχαν πουληθεί περισσότερα από 200 εκατομμύρια αντίτυπα και είχαν μεταφραστεί σε περισσότερες από 70 γλώσσες. Marvel και άλλοι θησαυροί Η αγάπη και η αφοσίωση για τους ήρωες των κόμικς από του λάτρεις του είδους πολλές φορές έχει αποδειχθεί πολυδάπανη. Οι εραστές των χάρτινων ειδώλων δεν δίστασαν πολλές φορές να αποδείξουν πόσο σοβαρή υπόθεση είναι για εκείνους η συλλογή αντιτύπων με τις περιπέτειες των αγαπημένων τους ηρώων. Το 2019 στην Αμερική δημοπρατήθηκε το πρώτο τεύχος που κυκλοφόρησε η Marvel. Το ποσό που έδωσε ο αγοραστής για να αποκτήσει το πρώτο κόμικ άγγιξε το ποσό των 1,26 εκατομμυρίων δολαρίων. Πρόκειται για το τεύχος που βγήκε το 1939 και στο οποίο εμφανίζεται για πρώτη φορά ο γνωστός «Ανθρώπινος Πυρσός». Τα στοιχεία του μανιώδους συλλέκτη δεν αποκαλύφθηκαν από τον οίκο δημοπρασιών Heritage Auctions του Ντάλας. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του οίκου Εντ Τζάστερ, επρόκειτο «για ένα ιστορικό αντίτυπο, ενός ιστορικού κόμικ». Το Ντάλας ήταν η τελική διαδρομή του τεύχους αυτού. Η εκκίνηση της περιπέτειάς του αρχίζει από την Πενσιλβάνια. Συγκεκριμένα από το Γιούνιονταουν, εκεί όπου το είχε αγοράσει για πρώτη φορά ένας ταχυδρόμος. Έκτοτε άλλαξε χέρια λίγες φορές. Ένα άλλο σημαντικό ρεκόρ που σημειώθηκε σε κόμικ της Marvel ήταν το 1962. Τότε έκανε την εμφάνισή του για πρώτη φορά ο αγαπημένος υπερήρωας Spider-Man. Το τεύχος αυτό δόθηκε έναντι του ποσού των 1,1 εκατομμυρίων δολαρίων το 2011. Το 2014, ένα τεύχος Superman, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο πιο διάσημος σούπερ ήρωας στον κόσμο, ο Κλαρκ Κεντ, το οποίο εκδόθηκε το 1938 (της DC Comics), αγοράστηκε έναντι του ποσού των 3,4 εκατομμυρίων δολαρίων στο eBay. Στον κατάλογο των ανεκτίμητων κόμικς με τις περιπέτειες των υπερηρώων βρίσκεται και εκείνο των X-Men που πωλήθηκε το 2012, έναντι του ποσού των 492.937 δολαρίων. Πρόκειται για το τεύχος του Jack Kirby και στο οποίο άρχισαν να εμφανίζονται οι Cyclops, Beast και ο Magneto. Το ποσό των 567.625 δολαρίων άγγιξε το πρώτο τεύχος του σκοτεινού και δημοφιλούς ήρωα Batman, το 2013. Πρόκειται για τη σειρά που παρουσιάζει τις παρθενικές εμφανίσεις των περιβόητων εχθρών του, του Joker και της Catwoman. Να σημειωθεί ότι ήταν από τα λίγα κόμικς στην ιστορία των δημοπρασιών που ξεπέρασε την τιμή πώλησης των 500.000 δολαρίων. Επίσης το 2013 ένα αντίγραφο πωλήθηκε περισσότερα από 600.000 χιλιάδες δολάρια μπαίνοντας στη λίστα με τα πιο ακριβά κόμικς στο κόσμο. Στην ίδια λίστα βρίσκεται και το τεύχος All-Star Comics, το οποίο πωλήθηκε 936.223 δολάρια το 2017 στο e bay. Το τεύχος αυτό είναι σημαντικό για τους οπαδούς της Wonder Woman, καθώς εδώ κάνει την πρώτη της εμφάνιση. Πηγή
  7. O γεννημένος το Μάιο του 1907 στο Βέλγιο Georges Prosper Remi γνωστός και ως Herge(υπογράφοντας με τα αρχικά του ονόματος του)στη χώρα μας είναι γνωστός μέσα από τον πιο γνωστό του ήρωα τον ρεπόρτερ Tin Tin.O οποίος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 10 Ιανουαρίου του 1929 στο παιδικό ένθετο Le Petit Vingtième(ο μικρός εικοστός) της εφημερίδας Le Vingtième,και για πολλούς το πιο δημοφιλές ευρωπαϊκό κόμικ του 20ου αιώνα. Ο Ηerge όμως πέρα του TinTin(τον οποίο βάσισε πάνω στον αδερφό του Paul)είχε δημιουργήσει και μία πληθώρα χαρακτήρων πριν ή και μετά από εκείνον,οι περισσότεροι από τους οποίους είναι άγνωστοι ή αδημοσίευτοι στην χώρα μας και σε πολλές άλλες. Χαρακτήρες όπως οι Totor(1926-1929 Θεωρείται και πρόδρομος του TinTin)Jo,Jette&Jocko(1936-1957), Quick & Flupke(1930-1940), Popol et Virginie(1934)Mr.Bellum(1939)κ.α.Ένα αφιέρωμα στις άλλες δημιουργίες του Hergé μπορείτε να βρείτε και σε αυτό το άρθρο μου,καθώς και εδώ. Δημιουργός της λεγόμενης "καθαρής γραμμής"(ligne claire)έχει επηρεάσει πολλούς μεταγενέστερους καλλιτέχνες(J.P.Jacobs,Jaques Martin,Bob De Moore, Jaques Tardi,Yves Chaland και πολλούς άλλους)αλλά το στυλ αυτό της καθαρής γραμμής δεν ξεκίνησε μόνο από τον Herge.Μπορούμε να βρούμε κάποια «αρχέτυπα» στοιχεία σε προγενέστερες δουλειές καλλιτεχνών αρχές του 20ου αιώνα όπως στη Becassine του Joseph Pinchon και τον Little Nemo του Winsor McCay αλλά και στο “Zig et Puce” του Alain Saint-Ogan από το στυλ του οποίου επηρεάστηκε περισσότερο ο Herge.Πολλοί καλλιτέχνες που δούλεψαν στο περιοδικό Journal de TinTin λίγο ή πολύ ακολούθησαν το σχεδιαστικό στυλ του Herge επίσης.Ο Paul Cuvelier με τo “Corentin”,o Jaques Laudy με το “Hassan et Kaddour” ή ο Tibet με το “Chick Bill” που ήταν κοντά στο στυλ του TinTin χωρίς να το μιμούνται απόλυτα όμως.O Roger Leloup ο δημιουργός της Yoko Tsuno,και συνεργάτης στα studio Herge ακολούθησε το μεγάλο δάσκαλο σχεδιαστικά. Αν και έγραψα στο πρόλογο του κειμένου ότι ο Herge δημιούργησε πληθώρα χαρακτήρων εκτός φυσικά του TinTin,ο «αιώνιος έφηβος» δημοσιογράφος/ρεπόρτερ παραμένει ακόμα και σήμερα η μεγαλύτερη δημιουργία του.O TinTin μπορούμε να πούμε ότι από την ημέρα της δημιουργίας του και ειδικότερα όσο συνεχίζονταν οι ιστορίες του είχε μία σειρά από σημαντικές πρωτιές: Καταρχήν πέρα από την επιρροή του στους μεταγενέστερους καλλιτέχνες που σας ανέφερα, ήταν το πρώτο πετυχημένο κόμικ στο Βέλγιο και αυτή του η επιτυχία βοήθησε στο να αναπτυχθεί εκεί η βιομηχανία των κόμικ(η περίφημη Γαλλο-Βελγική σχολή).Ήταν το πρώτο κόμικ που χρησιμοποίησε ακόμα και στις πρώτες-λιγότερο ώριμες-περιπέτειες του κινηματογραφικές τεχνικές στο στήσιμο των panel που οι αναγνώστες διάβαζαν για πρώτη φορά.Καινοτόμος στη χρήση μπαλονιών για την ομιλία των χαρακτήρων(και όχι απλά κείμενο όπως γίνονταν μέχρι τότε στα Ευρωπαικά κόμικ)και της χρήσης μίας «γραμμής ταχύτητας» για να υποδηλώνει τη κίνηση των ηρώων του με δυναμικό τρόπο. Επίσης ήταν ο πρώτος χαρακτήρας στα κόμικ που ταξίδευε σε ολόκληρο το κόσμο στις περιπέτειες του,με αποτέλεσμα οι ιστορίες του να έχουν και διδακτικό χαρακτήρα αφού οι μικροί αναγνώστες του μπορούσαν να διαβάζουν για χώρες που μέχρι τότε έβλεπαν στα σχολικά βιβλία τους και στο μάθημα της γεωγραφίας. Φανταστείτε αντί για τα βαρετά αυτά βιβλία οι δάσκαλοι να πρότειναν να διαβάζουν το κόμικ στα σχολεία.Οι ιστορίες του TinTin έχουν και διδακτικό χαρακτήρα λοιπόν κάτι που λίγα κόμικ(αν όχι κανένα)δεν είχε την εποχή εκείνη. Οι περισσότερες(αν όχι όλες)οι περιπέτειες του,περιλαμβάνουν πραγματικές γνώσεις που είναι πιθανό να είναι σημαντικές για την ανάπτυξη της γενικής αντίληψης του παιδιού για τον κόσμο. Δεν ήταν τυχαίο ότι ο TinTin δημιουργήθηκε για παιδικό έντυπο και έχει πάντα μία ιδιαίτερη σχέση με τα παιδιά,αφού έβλεπαν έναν ήρωα λίγο μεγαλύτερο από εκείνα να ζει όλες αυτές τις περιπέτειες,να μάχεται για το καλό και το δίκαιο,σε εποχή που ακόμα δεν υπήρχαν οι υπερήρωες να το κάνουν.Με ελάχιστες γεωγραφικές γνώσεις για χώρες που ο Herge δεν είχε καν επισκεφτεί,οι ιστορίες του TinTin παρουσίαζαν σχεδιαστικά και σεναριακά μία απίστευτη αληθοφάνεια,που έπειθαν ακόμα και τους πιο δύσπιστους αναγνώστες για αυτήν.Ο Herge μέσα από μία φωτογραφία,σχεδίαζε με απίστευτη λεπτομέρεια αυτό που απεικόνιζε,κάτι που θα κάνει χρόνια αργότερα και ο Carl Barks με άρθρα από το National Geographic,για τα ταξίδια των παπιών του.Επίσης η γνώση της διαφορετικής κουλτούρας κάθε χώρας που επισκέπτονταν ο TinTin(ειδικά της Κίνας στο Lotus Bleu του 1936 που παρουσιάζει και την ιαπωνική εισβολή στη χώρα)και τα κοινωνικόπολιτικά μηνύματα που πέρναγε το κόμικ σε εποχές που άλλα απλά δεν είχαν τολμήσει καν να θίξουν. Έιναι πολλοί που έχουν ισχυριστεί ότι οι 24 περιπέτειες/άλμπουμ του Tintin είναι έγγραφα της εποχής κατά την οποία δημιουργήθηκαν, αντικατοπτρίζοντας ζητήματα στην ιστορία είτε άμεσα είτε με αλληγορικό τρόπο.Επίσης παρουσιάζουν θέματα όπως ο ανθρωπισμός και αντιρατσισμός(Les Bijoux de la Castafiore 1963)διεθνές εμπόριο&δουλεία(Coke en stock 1958)εμπόριο όπλων(Vol 714 pour Sydney 1968)ο Ψυχρός Πόλεμος(L'Affaire Tournesol 1956)η επιθυμία του ανθρώπου να κατακτήσει το διάστημα(On a marché sur la Lune 1954)κ.α. Τέλος οι ολοζώντανοι χαρακτήρες των πρωταγωνιστών του κόμικ, από το μέθυσο και ευέξαπτο Haddock,τον μονίμως χαμένο στις σκέψεις και κουφό ιδιοφυέστατο καθηγητή Tournesol μέχρι τους Dupont&Dupond(αρκετά επιρεασμένοι από τον αλητάκο του Chaplin),το σατανικό Rastapopoulos(τη νέμεση του TinTin),και την άκρως εκνευριστική Castafiore,όλοι τους αποτελούν ένα μέλος του μεγάλου θιάσου του σύμπαντος του Herge,συμπληρώνουν ο ένας τον άλλο και εξελίσσονται σε κάθε νέα περιπέτεια.Όπως ακριβώς εξελίσσονταν ο Herge με κάθε νέο άλμπουμ σχεδιαστικά και σεναριακά.Σε αντίθεση όμως με εκείνον,παρέμειναν πάντα νέοι και άφθαρτοι από το χρόνο. Οι περιπέτειες του TinTin έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 70 γλώσσες και, τελικά, ακόμα και σήμερα 43 χρόνια μετά το τελευταίο άλμπουμ(TinTin et les Picaros 1976)πωλούνται περισσότερα από 230 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο.. Το Μουσείο του Herge(Musée Hergé) βρίσκεται στο κέντρο της πόλης Louvain-la-Neuve , νότια των Βρυξελλών. Το Μουσείο Hergé περιλαμβάνει οκτώ μόνιμες γκαλερί που παρουσιάζουν πρωτότυπα έργα τέχνης από τον Hergé και μιλώντας για την ιστορία της ζωής και της καριέρας του, τα οποία δεν είχαν εμφανιστεί στο παρελθόν στο κοινό. Στο Μουσείο στεγάζεται επίσης μια προσωρινή έκθεση. Παρόλο που o Tintin είναι o πιο γνωστός χαρακτήρας του Herge που παρουσιάζεται στο μουσείο, οι άλλοι χαρακτήρες των δημιουργιών του Hergé, όπως οι Jo, Zette και Jocko, και οι Quick και Flupke, καθώς και το έργο του ως γραφίστας, είναι επίσης παρόντες. Ο Herge πέθανε στις 3 Μαρτίου του 1983 ενώ ετοίμαζε μία ακόμα περιπέτεια του TinTin που έμεινε ανολοκλήρωτη(L’Alph Art).To έργο του όμως θα παραμείνει αθάνατο στο κόσμο της 9ης τέχνης και θα συνεχίζει να εμπνέει πάντα γενιές καλλιτεχνών. To άρθρο αυτό μπορείτε να το βρείτε και στο δεύτερο τεύχος του περιοδικού Epifany Comics που κυκλοφορεί!
  8. Βέλγιο: Μετά τον βασιλιά Λεοπόλδο Β’, σειρά έχει ο «ρατσιστής» Τεν Τεν Στην εποχή της μερικής ή ολικής αποκαθήλωσης αγαλμάτων και ιστορικών μορφών, ο δημοφιλής ήρωας κόμικς πρέπει και αυτός να απολογηθεί για το ρατσιστικό του παρελθόν Όταν προ ημερών αφαιρούνταν ένα άγαλμα του Λεοπόλδου Β’, βασιλιά τoυ Βελγίου από το 1865 έως το 1909 (και μιας εξαιρετικά αμφιλεγόμενης προσωπικότητας αναφορικά με το αποικιακό παρελθόν της χώρας…) από μια κεντρική πλατεία της Αμβέρσας, κανείς δεν φανταζόταν πως ο επόμενος που θα έπρεπε να απολογηθεί για το ρατσιστικό του παρελθόν θα ήταν όχι μια ιστορική φυσιογνωμία, αλλά ένας «χάρτινος» ήρωας. Ο Τεν Τεν, δημοφιλής ήρωας των κόμικς του βέλγου σκιτσογράφου Ερζέ (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του κομίστα Ζορζ Ρεμί), έχει μπει στο στόχαστρο πολλών στη χώρα, οι οποίοι τον εγκαλούν (όπως και τον εκλιπόντα πλέον δημιουργό του) για διαιώνιση ρατσιστικών στερεοτύπων. Οι οπαδοί της πολιτικής ορθότητας διαμαρτύρονται ειδικά για ένα συγκεκριμένο κόμικ: την ιστορία «Ο Τεν Τεν στο Κονγκό», η οποία γράφτηκε το 1931, μεσούσης της βελγικής αποικιοκρατίας και στην οποία οι Αφρικανοί παρουσιάζονται υποτιμητικά. Λόγου χάρη, ο μαύρος βοηθός του Τεν Τεν στο Κονγκό παρουσιάζεται σαν ελαφρώς χαζούλης και χωρίς προτερήματα, κάνοντας, όπως ισχυρίζονται πολλοί, τους αναγνώστες να πιστεύουν μέχρι σήμερα ότι οι μαύροι δεν έχουν… εξελιχθεί νοητικά. Η αλήθεια είναι πάντως ότι και ο ίδιος ο Ερζέ, αρκετά πριν πεθάνει, το 1983, το είχε χαρακτηρίσει ως «ένα νεανικό αμάρτημα το οποίο αντικατόπτριζε τις προκαταλήψεις της εποχής». Το κόμικ «Ο Τεν Τεν στο Κονγκό» γράφτηκε το 1931 Ακόμη και έτσι όμως, πολλοί είναι εκείνοι που σήμερα εξακολουθούν να… φρίττουν με σκηνές του κόμικ όπως εκεί όπου μια μαύρη γυναίκα υποκλίνεται στον Τεν Τεν λέγοντάς του: «Λευκός κύριος πολύ καλός». Ή μια άλλη σκηνή που εμφανίζει τον Τεν Τεν να παραδίδει μαθήματα Γεωγραφίας σε μικρά Κονγκολεζάκια λέγοντάς τους «θα σας μιλήσω σήμερα για την πατρίδα σας: το Βέλγιο». Και σε μία άλλη όπου ο Τεν Τεν ρωτάει τους μικρούς μαύρους πόσο κάνει 2+2, δηλώνοντας εκ των προτέρων ότι «αποκλείεται να το γνωρίζουν». Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που το εν λόγω κόμικ γίνεται στόχος διαμαρτυρίας. Το 2010 ένας νεαρός Κονγκολέζος είχε ζητήσει να απαγορευθεί η κυκλοφορία του στο Βέλγιο, ενώ το 2007 η βρετανική Επιτροπή για τη Φυλετική Ισότητα είχε ζητήσει την απαγόρευσή του επειδή περιέχει «εικόνες και λόγια φριχτής ρατσιστικής προκατάληψης». Το συγκεκριμένο κόμικ πάντως, στην Βρετανία τουλάχιστον, έχει μεταφερθεί από τα τμήματα παιδικών βιβλίων στον τομέα με τα βιβλία ενηλίκων με μια χάρτινη ταινία που προειδοποιεί για τα «στερεότυπα της εποχής». «Ας αποκαταστήσουμε την Ιστορία» Η απόφαση για την απομάκρυνση του αγάλματος του Λεοπόλδου Β’ ελήφθη μετά την κινητοποίηση αρκετών χιλιάδων ανθρώπων σε ολόκληρο το Βέλγιο, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που οργανώθηκαν ενάντια στον ρατσισμό και αποτίοντας φόρο τιμής στον Τζορτζ Φλόιντ, τον 46χρονο Αφροαμερικανό που έχασε τη ζωή του στα τέλη Μαΐου στη Μινεάπολη. Το άγαλμα του Λεοπόλδου είχε βανδαλισθεί στις αρχές Ιουνίου, όπως και πολλά άλλα γλυπτά που αναπαριστούν τον πρώην βασιλιά του Βελγίου. Ο Λεοπόλδος Β’, απόγονος της γερμανικής δυναστείας της Σαξονίας-Κόμπουργκ, έχει μείνει στη μνήμη των κατοίκων της χώρας για τον αποικισμό του Κονγκό (η σημερινή Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό), μια χώρα που αποτέλεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα ιδιοκτησία του. Στο όνομα της «εκπολιτιστικής αποστολής» του Βελγίου στο Κονγκό, ο Λεοπόλδος εγκαθίδρυσε στην αφρικανική χώρα ένα καθεστώς που όπως περιγράφουν οι ιστορικοί χαρακτηρίσθηκε για την βαναυσότητά του και το οποίο βασιζόταν στην εκμετάλλευση του καουτσούκ μέσα από την καταναγκαστική εργασία. Μια ομάδα Βέλγων με την ονομασία «Let’s Repair History» απαιτεί την απομάκρυνση από κάθε δημόσιο χώρο στις Βρυξέλλες όλων των αγαλμάτων του Λεοπόλδου Β’, εγκαλώντας τον πρώην μονάρχη για την «εξόντωση» εκατομμυρίων Κογκολέζων. Πηγή
×
×
  • Create New...