Jump to content

Καλώς ήλθατε στο ComicStreet

Γίνετε μέλη της κοινότητας. Η εγγραφή είναι γρήγορη και εύκολη.

Γιαννούλης Χαλεπάς - Ο Μύθος της Νεοελληνικής Γλυπτικής (Δημήτρης Βανέλλης, Θανάσης Πέτρου)


Recommended Posts

Εξώφυλλο.jpg

 

Οι Δημήτρης Βανέλλης και Θανάσης Πέτρου είναι ίσως το πιο γνωστό δίδυμο της ελληνικής σκηνής κόμικς. Από την άλλη, ο Γιαννούλης Χαλεπάς θεωρείται ευρύτατα ο σπουδαιότερος καλλιτέχνης της νεοελληνικής γλυπτικής. Αυτή η «συνάντηση», λοιπόν, έχει σίγουρα ενδιαφέρον. Το ίδιο θα σκέφτηκαν, υποθέτω, και οι υπεύθυνοι των εκδόσεων Πατάκη, από όπου κυκλοφόρησε το εν λόγω κόμικ τον Απρίλιο του 2019.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς γεννήθηκε στην Τήνο, μέλος μιας εύπορης οικογένειας, και από μικρός έδειξε την κλίση του στην τέχνη της γλυπτικής. Σε νεαρή κιόλας ηλικία δημιούργησε το –κατά κοινή ομολογία– αριστούργημά του, την Κοιμωμένη, και διακρίθηκε σε διαγωνισμούς στη Γερμανία, κατά τις σπουδές του εκεί. Αυτό που ακολούθησε, ωστόσο, ήταν μια παρατεταμένη περίοδος ασταθούς ψυχικής υγείας και ανέχειας.

 

1.jpg 2.png

 

Μέσα από το σχέδιο αλλά και ντοκουμέντα της εποχής, οι δημιουργοί μας παρουσιάζουν τη ζωή του Χαλεπά, από την Τήνο στην Αθήνα, από εκεί στο Μόναχο, τα φρικτά χρόνια στο φρενοκομείο της Κέρκυρας και πάλι πίσω στη γενέτειρά του. Ο Πέτρου πειραματίζεται με διαφορετικά υλικά, αλλάζει διαρκώς προσέγγιση και τεχνικές, πού και πού «σπάει» την παραδοσιακή δομή των καρέ. Και εν τέλει αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο το σκοτάδι και τις φωτεινές στιγμές στο μυαλό του Χαλεπά. Μερικά σχέδιά του πραγματικά μένουν χαραγμένα στο μυαλό σου, σαν χτύπημα από σμίλη πάνω στο μάρμαρο.

 

3.jpg

 

Ορισμένοι μπορεί να θεωρήσουν ότι η αφήγηση δεν διαθέτει την καλύτερη ροή. Αυτό οφείλεται στην αποσπασματικότητα των διαθέσιμων πηγών για τη ζωή του Χαλεπά και στα (φαινομενικά;) ατάκτως ερριμμένα τεκμήρια (από άρθρα εφημερίδων μέχρι νομικά κείμενα). Ακόμη κι έτσι, η τέχνη του Πέτρου και, πρωτίστως, η πολύ δυνατή ιστορία υπερισχύουν, κατά την ταπεινή μου άποψη, των όποιων προβλημάτων. Η καλαίσθητη, σκληρόδετη έκδοση έρχεται να ολοκληρώσει το «πακέτο» ενός εξαιρετικού κόμικ που αξίζει να βρίσκεται στη βιβλιοθήκη μας.

 

τελος.jpg

  • Like 9
  • Thanks 2
Link to comment
Share on other sites

  • GreekComicFan changed the title to Γιαννούλης Χαλεπάς - Ο Μύθος της Νεοελληνικής Γλυπτικής (Δημήτρης Βανέλλης, Θανάσης Πέτρου)

Πάρα πολύ ωραία παρουσίαση @geo_trou για ένα πολύ καλό κόμικ.

 

Οι δικές μου σκέψεις για αυτό:

 

Οι δημιουργοί για να παραδώσουν αυτό το έργο, τη μεταφορά σε κόμικ της τραγικής ζωής του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, ενός από τους ελάχιστους πραγματικά “καταραμένους” Έλληνες καλλιτέχνες, ο οποίος πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο φρενοκομείο και μέσα στη φτώχεια, προτού γίνει προς το τέλος της ζωής του κάτι σαν ζωντανός θρύλος, αποφασίζουν να βουτήξουν στα βαθιά, αφού για πρώτη φορά δεν υπάρχει το στήριγμα ενός λογοτεχνικού έργου, πάνω στο οποίο μπορεί να στηθεί ο σεναριακός καμβάς. Από τη μία, αυτό είναι κακό, γιατί λείπει μια βάση πάνω στην οποία μπορεί κάποιος να χτίσει κάτι, αλλά από την άλλη, μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά, ακριβώς επειδή δεν υπάρχει ένα προϋπάρχον υλικό, το οποίο κατά κάποιο τρόπο περιορίζει τους καλλιτέχνες και το οποίο “οφείλουν” να σεβαστούν.Συνεπώς, εδώ δεν υπάρχει η βάση ενός διηγήματος που λειτουργεί υποστηρικτικά ή/και περιοριστικά, παρά ο βίος ενός καλλιτέχνη, που ταλαιπωρήθηκε στη ζωή του όσο λίγοι. Είναι προς τιμήν των Βανέλλη και Πέτρου, που τόλμησαν να αναμετρηθούν με αυτό το θέμα και ευτύχημα για όλους μας, που αυτή η αναμέτρηση έγινε μέσω των κόμικς.

 

Γενικά, η προσέγγιση σε κάθε θέμα έχει πολλές μορφές, όλες εξίσου σεβαστές και όλες εν δυνάμει εξίσου αποτελεσματικές. Ο σεναριογράφος, Δημήτρης Βανέλλης, επιλέγει μια σχετικά γραμμική αφήγηση, την οποία σοφά διανθίζει με διάφορα αυθεντικά κείμενα της εποχής, δίνοντας στους αναγνώστες την ευκαιρία να διαβάσουν έτσι διαφωτιστικά πράγματα, τα οποία, εάν είχαν συμπεριληφθεί στο κόμικ, θα επιβάρυναν την αφήγηση. Επιπλέον, η ψυχολογική διάθεση του Χαλεπά έρχεται στην επιφάνεια με πολύ πειστικό τρόπο, αφού δίνεται έμφαση σε πολλές λεπτομέρειες. Η επιλογή να υπάρξουν διάφοροι αφηγητές μας προσφέρει μια πιο σφαιρική και αληθοφανή εικόνα της ζωής του γλύπτη. Επίσης, ο Βανέλλης έχει την ωριμότητα (πολύ σπάνιο πράγμα αυτό στις μέρες μας!) να αφήσει τον εικονογράφο να εκφράσει με τις εικόνες, ό,τι δεν μπορεί ο ίδιος να εκφράσει με λόγια ή ό,τι θεωρεί ότι πρέπει να δειχθεί και όχι να διαβαστεί. Η μόνη μου αντίρρηση βρίσκεται στην σε κάποια σημεία υπερβολική και πολύ επεξηγηματική αφήγηση, που πιστεύω ότι θα μπορούσε να μειωθεί και να δώσει χώρο στον αναγνώστη να βγάλει κάποια δικά του συμπεράσματα. Γενικά, πιστεύω ότι κάποιες πληροφορίες θα μπορούσαν να λείπουν, επειδή υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες, οι οποίες, κατά τη γνώμη μου πάντα, δεν προσφέρουν κάτι ουσιαστικό στην πλοκή. Επίσης, νομίζω ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν περισσότεροι διάλογοι και λιγότεροι αφήγηση, γιατί – δεν θα το κρύψω – σε κάποια σημεία το έργο μου θύμισε “Κλασικά Εικονογραφημένα” (παράδειγμα προς αποφυγήν, για εμένα, τη σήμερον ημέρα). Για να μη μακρηγορώ, θεωρώ ότι ο Βανέλλης δεν εμπιστεύτηκε απόλυτα τις δυνάμεις του και προτίμησε μια πιο κλασική αφήγηση, τη στιγμή, που το θέμα προσφερόταν για κάτι παραπάνω, αλλά και τη στιγμή που και οι δικές του δυνατότητες είναι αποδεδειγμένα υψηλές. Φυσικά, ίσως και να ήθελε να φέρει σε επαφή ένα τμήμα του κοινού με τον Χαλεπά και επέλεξε συνειδητά αυτή την προσέγγιση, που είναι κατά κάποιον τρόπο περισσότερο διδακτική. Αν είναι έτσι, πιστεύω ότι πέτυχε τους στόχους του σε μεγάλο βαθμό. Παρόλα αυτά, έμεινα με την εντύπωση ότι χάθηκε μια ευκαιρία, ότι ρίξαμε μια σύντομη ματιά στην άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής, αλλά δεν τολμήσαμε να βυθιστούμε. Κατανοώ πλήρως, ότι η κατάβαση στα άδυτα του μυαλού του Χαλεπά ίσως ξένιζε μεγάλη μερίδα του αναγνωστικού κοινού και ίσως να έπαιξε κι αυτό το ρόλο του στις αφηγηματικές επιλογές. Από την άλλη βέβαια, επειδή δεν μπορώ να κρίνω ένα έργο τέχνης, απλά και μόνο με τις προσδοκίες που έχω εγώ και με όσα έχω στο μυαλό μου, ομολογώ, ότι, παρά τις όποιες αντιρρήσεις μου, το τελικό αποτέλεσμα είναι πολύ ικανοποιητικό και αυτό είναι που μετράει. Αυτή η επισήμανση είναι πολύ σημαντική, γιατί δεν θέλω να αδικήσω το Βανέλλη, τον οποίο θεωρώ δημιουργό εγνωσμένης αξίας

 

Ο Θανάσης Πέτρου, ένας από τους καλύτερους Έλληνες σχεδιαστές, βρίσκεται εδώ στην καλύτερη στιγμή του. Η αξία του είναι γνωστή σε όλους στο χώρο των κόμικ, δεν νομίζω ότι χρειάζεται να προσθέσω εγώ κάτι. Εδώ όμως, βρίσκει την ευκαιρία να μεγαλουργήσει και μας προσφέρει υπέροχα δείγματα σχεδίου, που αποτυπώνουν εξαιρετικά τον ψυχισμό και το διαταραγμένο κόσμο του καλλιτέχνη, αλλά και του περίγυρού του. Ο Πέτρου αξιοποιεί πάρα πολλές σχεδιαστικές τεχνικές και διασπά, όπου χρειάζεται, τα παραδοσιακά καρέ. Δεν προσπαθεί να κάνει ρεαλιστικό σχέδιο, για να αναπαραστήσει τα έργα του Χαλεπά, δεν υπάρχει λόγος άλλωστε, αντιθέτως, προσπαθεί να συλλάβει την ουσία τους, αλλά και την ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας του γλύπτη, αλλά και την ουσία του ιδίου του Χαλεπά. Κάθε σχέδιο είναι μελετημένο και η επιλογή του ασπρόμαυρου σχεδίου (δεν μπορώ να ξέρω εάν ήταν συνειδητή επιλογή των καλλιτεχνών ή εάν επιβλήθηκε από τους εκδότες για οικονομικούς λόγους) είναι ιδανική: το σχέδιο, βοηθούσης και της έλλειψης αφήγησης σε κάποια σημεία, αναδύει μια αύρα μεταφυσικής, η οποία τοποθετεί το Χαλεπά στη σφαίρα των “αγίων” της καλλιτεχνικής μας ιστορίας. Με αυτόν τον τρόπο, ο γλύπτης Χαλεπάς μεταμορφώνεται σε αθώο, άμωμο και άσπιλο, σύμβολο της αγνής καλλιτεχνικής καθαρότητας. Ο άνθρωπος που έζησε τον πυρετό, την οργή, το άγχος και το άχθος της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά και των προσωπικών του προβλημάτων, ανέβηκε το Γολγοθά της ψυχικής διαταραχής και προς το τέλος της ζωής του, βρήκε την καλλιτεχνική και προσωπική γαλήνη. Δεν θα ισχυριστώ ότι συμφωνώ με αυτή την οπτική (εάν φυσικά δεχτούμε ότι ισχύει), αλλά τη σέβομαι απόλυτα και τη θεωρώ πολύ πετυχημένη, ακριβώς επειδή όλα αυτά αποτυπώνονται με μεγάλη ακρίβεια στο έργο.

 

Συμπερασματικά, οι αντιρρήσεις μου δεν αρκούν, για να μη θεωρηθεί αυτό το κόμικ μια πολύ σημαντική στιγμή στην ελληνική βιβλιογραφία. Πιστεύω και ελπίζω ότι σε κάποια χρόνια θα θεωρείται κλασικό και έργο αναφοράς. Η κυκλοφορία του είναι από μόνη της ένα εκδοτικό γεγονός.

  • Like 2
  • Thanks 2
Link to comment
Share on other sites

7 minutes ago, leonidio said:

Παρόλα αυτά, έμεινα με την εντύπωση ότι χάθηκε μια ευκαιρία, ότι ρίξαμε μια σύντομη ματιά στην άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής, αλλά δεν τολμήσαμε να βυθιστούμε.

 

Θα συμφωνήσω εν μέρει σε αυτό, αλλά σαν αντεπιχείρημα θα θέσω το ερώτημα «μήπως οι δημιουργοί δεν είχαν άλλες πηγές για να βυθιστούν περισσότερο;»

Με περιορισμένο υλικό, δηλαδή, πώς να μπεις στο μυαλό οποιουδήποτε ανθρώπου, πόσο μάλλον όταν έζησε πριν από τόσες δεκαετίες;

  • Like 3
  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

Σίγουρα δεν μπορείς να μπεις στο μυαλό κανενός και δεν νομίζω ότι οι πηγές και να υπήρχαν, θα βοηθούσαν, αλλά ίσως θα μπορούσαν να τολμήσουν λίγο περισσότερο και να ρισκάρουν, να αυτοσχεδιάσουν, να βάλουν μια κάπως πιο προσωπική σφραγίδα, να πλάσουν οι ίδιοι κάποιο σημείο της προσωπικότητας του Χαλεπά, ακόμη κι αν απομακρυνόντουσαν από τις όποιες πηγές. Αυτό εννοώ και σε καμία περίπτωση δεν θέλω να θίξω την αξία του κόμικ. :beer:

  • Like 4
Link to comment
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Share

  • Recently Browsing   0 members

    • No registered users viewing this page.
×
×
  • Create New...